Australiaની ફેડરલ કોર્ટે ભારતીય બાસમતી નિકાસકારોને મોટો ઝટકો આપ્યો છે. કોર્ટે ઓસ્ટ્રેલિયામાં બાસમતી ચોખા માટે એક ખાસ સર્ટિફિકેશન ટ્રેડમાર્ક માટે ભારતની અપીલને ફગાવી દીધી છે. આ નિર્ણયથી સૌથી વધુ અસર હરિયાણા અને પંજાબ પર પડી છે. જેમાંથી માત્ર પંજાબ દેશના બાસમતી નિકાસમાં લગભગ 40 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે, જ્યારે બંને રાજ્યોના બાસમતી નિકાસકારો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ મારફતે શિપમેન્ટને લઈને અનિશ્ચિતતા વચ્ચે અન્ય વિદેશી બજારોમાં પોતાનો વેપાર વધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા.
બાસમતી પર ભારતને મોટો ઝટકો!
બાસમતી એક્સપોર્ટર્સ એસોસિએશનના વાઇસ-પ્રેસિડેન્ટ રણજીત સિંહ જોસને ન્યૂ ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસના એક અહેવાલમાં જણાવ્યું છે કે તાજેતરના નિર્ણયનો અર્થ એ છે કે ઓસ્ટ્રેલિયન બજારમાં ભારતીય નિકાસકારોની કોઈ ખાસ સ્થિતિ રહેશે નહીં અને હવે તેમને પાડોશી દેશ પાકિસ્તાનના નિકાસકારો સાથે સ્પર્ધા કરવી પડશે. કોર્ટે પોતાના નિર્ણયમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બાસમતી ચોખા માત્ર ભારતની વિશેષ સંપત્તિ નથી, પરંતુ તે ભારત અને પાકિસ્તાન બંને દેશોના સિંધુ-ગંગાના મેદાની વિસ્તારોમાં ઉગાડવામાં આવતો પરંપરાગત પાક છે.
ઓસ્ટ્રેલિયા કોર્ટના બાસમતી ચોખા અંગેના નિર્ણયનો શું અર્થ છે?
ભારતની કુલ બાસમતી નિકાસમાં એકલા પંજાબનો હિસ્સો લગભગ 40% છે. આ નિર્ણયથી પંજાબ અને હરિયાણાના નિકાસકારોને સૌથી વધુ નુકસાન થઈ શકે છે. ઓસ્ટ્રેલિયામાં હાલમાં ભારતીય બાસમતીનો મોટો દબદબો છે. આ વેપાર લગભગ 380 મિલિયન ડોલરનો છે. જ્યારે પાકિસ્તાનની નિકાસ માત્ર 44.12 મિલિયન ડોલરની આસપાસ છે. હવે પાકિસ્તાની નિકાસકારો ઓછી કિંમતોના આધારે ભારતીય બજાર હિસ્સાને મોટો પડકાર આપી શકે છે. ઓસ્ટ્રેલિયાને એક ‘બેન્ચમાર્ક’ કાનૂની વ્યવસ્થા માનવામાં આવે છે. આ નિર્ણયનો હવાલો આપીને પાકિસ્તાન હવે યુરોપિયન યુનિયન, ન્યૂઝીલેન્ડ અને કેન્યા જેવા અન્ય મહત્વપૂર્ણ બજારોમાં પણ ભારત સામે પોતાના દાવાઓને વધુ મજબૂતીથી રજૂ કરી શકે છે.
બાસમતી મામલે ભારતીય નિકાસકારોની મુશ્કેલી વધી
પાકિસ્તાન તરફથી મળનારી કડક ટક્કરના કારણે ભારતીય નિકાસકારોને ઓસ્ટ્રેલિયામાં પોતાની કિંમતો ઘટાડવા માટે મજબૂર થવું પડી શકે છે, જેના કારણે તેમનો ચોખ્ખો નફો ઘટશે. તમને જણાવી દઈએ કે ‘બાસમતી’ શબ્દ સર્ટિફાઇડ APEDA ચોખા અને અન્ય બાસમતી ચોખા વચ્ચે કોઈ તફાવત કરતો નથી. કોર્ટે ઓસ્ટ્રેલિયાના ટ્રેડ માર્ક્સ એક્ટ 1995, ખાસ કરીને સેક્શન 177(2)ની જોગવાઈઓ પર આધાર રાખ્યો છે. આ સેક્શન એવા પરિબળો દર્શાવે છે જેના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે કે કોઈ સર્ટિફિકેશન માર્ક સર્ટિફાઇડ માલને નોન-સર્ટિફાઇડ માલથી અલગ પાડવામાં સક્ષમ છે કે નહીં.