આજે દરેક રસોડામાં સામાન્ય રીતે જોવા મળતી ખાંડ એક સમયે એવી ચીજ હતી જેને ફક્ત રાજા-મહારાજાઓ જ ખરીદી શકતા હતા. ટાઇમ મેગેઝિનના એક લેખ મુજબ, પ્રાચીન સમયમાં ખાંડના સફેદ સ્ફટિકો અત્યંત કિંમતી હતા. યુરોપ અને એશિયાના સમ્રાટો ભવ્ય ભોજન સમારંભોમાં ટેબલ શણગારવા અને શાહી મૂર્તિઓ બનાવવા માટે ખાંડનો ઉપયોગ કરતા હતા. તે સમયે તે માત્ર ખોરાક નહોતી, પરંતુ એક સ્ટેટસ સિમ્બોલ અને ચમત્કારિક દવા ગણાતી હતી, જેનો ઉપયોગ પાચન અને શારીરિક શક્તિ વધારવા માટે થતો હતો.

યુરોપમાં ખાંડનો પ્રારંભ અને વૈભવ

લગભગ 1200 એડી સુધી ઉત્તરી યુરોપમાં ખાંડ દુર્લભ હતી. ઇંગ્લેન્ડના રાજા એડવર્ડ પ્રથમ દ્વારા ૧૨૮૭માં હજારો પાઉન્ડ ખાંડ ખરીદવાના પુરાવા મળે છે. ૧૫મી સદી સુધી તે અમીરોની વિશિષ્ટ વસ્તુ રહી હતી. ૧૪૦૩માં હેનરી ચોથાના લગ્નમાં પણ ખાંડના પૂતળા બનાવવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ ૧૫મી સદી પછી પરિસ્થિતિ પલટાઈ. યુરોપમાં ખાંડની માંગ એટલી વધી ગઈ કે ભૂમધ્ય પ્રદેશનું ઉત્પાદન ઓછું પડવા લાગ્યું, જેના કારણે યુરોપિયન શાસકોએ અમેરિકામાં મોટા પાયે શેરડીના વાવેતરો શરૂ કરાવ્યા.

ગંભીર કાળો ઇતિહાસ: ગુલામી અને માનવ રક્ત

અમેરિકામાં ખાંડના વાવેતરો પર કામ કરવા માટે આફ્રિકાથી લાખો લોકોને બળજબરીથી ગુલામ બનાવવામાં આવ્યા હતા. એટલાન્ટિક મહાસાગર પાર કરાવીને લાવેલા કરોડો લોકોમાંથી બે તૃતીયાંશ ભાગના લોકો ખાંડના ખેતરોમાં નરક જેવી યાતનાઓ સહન કરતા હતા. ખાંડના વાવેતરોને સૌથી વધુ ક્રૂર માનવામાં આવતા હતા. પરિણામે, તે સમયે ફિલાડેલ્ફિયા અને લંડનમાં વિરોધ શરૂ થયો અને લોકોએ કહ્યું કે આ મીઠાશ “માનવ રક્તથી રંગાયેલી” છે. ગુલામીના વિરોધ છતાં ખાંડનું ઉત્પાદન અટક્યું નહીં.

ઉત્પાદનની નવી રીતો અને બીટ ખાંડ

જ્યારે ગુલામી સામે અવાજ ઉઠ્યો, ત્યારે વૈકલ્પિક પદ્ધતિઓની શોધ શરૂ થઈ. જર્મન શોધક કાર્લ ફ્રાન્ઝ અકાર્ડે શેરડીને બદલે બીટના મૂળમાંથી સુક્રોઝ કાઢવાની ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયા શોધી કાઢી. ૧૯મી સદી સુધીમાં યુરોપના ખેડૂતોએ ઘઉંની જગ્યાએ ખાંડના બીટનું વાવેતર મોટા પાયે શરૂ કર્યું. ૧૯૦૦ સુધીમાં કુલ વૈશ્વિક વેપારમાં અડધો હિસ્સો બીટ ખાંડનો હતો. આ નવી ટેકનોલોજીએ ખાંડને સામાન્ય લોકોની પહોંચમાં લાવવામાં મોટો ભાગ ભજવ્યો.

સરકારી નીતિઓ અને ખાંડનું સસ્તું થવું

૧૯મી સદીમાં સરકારી સબસિડીઓ અને નીતિઓએ ખાંડના ભાવ ઘટાડવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. અમેરિકા અને યુરોપની સરકારે ખેડૂતોને રક્ષણ આપવા અને બજાર વિસ્તારવા માટે અનેક કાર્યક્રમો શરૂ કર્યા. ઉત્પાદન વધવાને કારણે ખાંડના ભાવ સતત ઘટતા ગયા. જે ચીજ ક્યારેક માત્ર રાજાઓ માટે હતી, તે હવે મજૂરો અને સામાન્ય વર્ગના લોકોના રસોડા સુધી સરળતાથી પહોંચવા લાગી.

આધુનિક સમયમાં ખાંડનું વ્યસન કેવી રીતે વધ્યું?

૧૮૦૦ના દાયકામાં એક વ્યક્તિ અઠવાડિયામાં માત્ર એક ચમચી ખાંડ વાપરતી હતી, જ્યારે આજે સરેરાશ નાગરિક કિલોગ્રામના હિસાબે તેનો વપરાશ કરે છે. ૧૯મી સદીમાં શહેરી મજૂરોમાં કુપોષણ અને ઉર્જાની અછત દૂર કરવા માટે ખાંડને સસ્તી અને ઝડપી કેલરીનો સ્રોત માનવામાં આવ્યો. આ જ કારણે સૈનિકોના દૈનિક રાશનમાં ખાંડ ઉમેરવામાં આવી, જે પાછળથી ચોકલેટ અને કોલ્ડ ડ્રિંક્સ જેવા ઉત્પાદનો દ્વારા સમગ્ર દુનિયામાં ફેલાઈ ગઈ. આમ, શાહી લક્ઝરીથી શરૂ થયેલી ખાંડની સફર આજે વૈશ્વિક જરૂરિયાતમાં પરિવર્તિત થઈ ગઈ છે.

આ પણ વાંચોઃ ત્વચાને એકદમ સોફ્ટ અને ગ્લોઇંગ બનાવવા માટે લગાવો આ એક ટોનર