જો તમે QR કોડ અથવા UPI દ્વારા ડિજિટલ ચુકવણી સ્વીકારતા નાના વેપારી છો, તો 15 સપ્ટેમ્બર, 2026 ની અંતિમ તારીખ તમારા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ના નિયમો હેઠળ, ડિજિટલ ચુકવણી સ્વીકારતા બધા વેપારીઓ માટે Re-KYC ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે.
નહીં તો બ્લોક થઇ જશે QR કોડ
RBI ના નવા નિર્દેશો અનુસાર, ડિજિટલ ચુકવણી સ્વીકારતા બધા વેપારીઓએ 15 સપ્ટેમ્બર, 2026 સુધીમાં Re-KYC ચકાસણી પૂર્ણ કરવી પડશે. આ સમયમર્યાદા પૂરી કરવામાં અને Re-KYC પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળતા વેપારીઓના QR કોડ બ્લોક કરી શકે છે, જેના કારણે તેમની ચુકવણી અટકી શકે છે.
Re-KYC શા માટે જરૂરી છે?
છેતરપિંડીવાળા વેપારી ખાતાઓને રોકવા માટે Re-KYC આવશ્યક છે. ઘણા વ્યક્તિઓ નકલી દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ કરીને અથવા અન્ય લોકોના નામે વેપારી ખાતા ખોલે છે. Re-KYC દ્વારા સરકારનો હેતુ ખાતરી કરવાનો છે કે QR કોડ પાછળનો દુકાનદાર અથવા વેપારી વાસ્તવિક વ્યક્તિ છે. આનાથી બજારમાંથી નકલી વેપારી ખાતાઓને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવામાં મદદ મળશે.
ઓનલાઈન છેતરપિંડી અને મની લોન્ડરિંગ અટકાવવામાં પણ મદદ કરે છે. હાલમાં, સ્કેમર્સ ઘણીવાર લોકોને અજાણ્યા વેપારીઓના QR કોડમાં પૈસા ટ્રાન્સફર કરવા માટે છેતરપિંડી કરે છે. Re-KYC સાથે દરેક QR કોડના માલિકને તેમના આધાર અને PAN વિગતો દ્વારા સીધા શોધી શકાય છે.
અગાઉ, વ્યક્તિગત ચુકવણી એપ્લિકેશનો (જેમ કે Paytm, PhonePe અને Google Pay) વેપારીઓ માટે પોતાની અલગ KYC પ્રક્રિયાઓ કરતી હતી, જેના કારણે ડેટા મેળ ખાતો ન હતો. સેન્ટ્રલ KYC સાથે, વેપારીનો સંપૂર્ણ ડેટા સુરક્ષિત રીતે સેન્ટ્રલ રજિસ્ટ્રી (CERSAI) માં સંગ્રહિત થાય છે. ત્યાં ચકાસાયા પછી વેપારીનો ડેટા બધી નાણાકીય સંસ્થાઓમાં માન્ય બની જાય છે.
Re-KYC સાથે સંકળાયેલા પડકારો શું છે?
શેરી વિક્રેતાઓ, ચાની દુકાનના માલિકો, શાકભાજી વેચનારાઓ અને નાના કરિયાણાના વેપારીઓ હાલમાં મોટા સંકટનો સામનો કરી રહ્યા છે. અંદાજ સૂચવે છે કે આમાંથી 30 થી 35 ટકા વ્યવસાય માલિકો સમયમર્યાદા ચૂકી શકે છે. આનું મુખ્ય કારણ જાગૃતિનો અભાવ છે; જ્યારે તેઓ QR કોડ દ્વારા ચુકવણી કેવી રીતે સ્વીકારવી તે જાણે છે, ત્યારે તેમને ‘રી-કેવાયસી’ અને દસ્તાવેજો ફરીથી અપલોડ કરવા જેવી તકનીકી પ્રક્રિયાઓની યોગ્ય સમજનો અભાવ છે.
ઓનલાઈન વેપારીઓ માટે પણ પરિસ્થિતિ સરળ નથી. ઘરેથી, સોશિયલ મીડિયા દ્વારા અથવા નાના ઈ-કોમર્સ પોર્ટલ પર માલ વેચતા નાના ઓનલાઈન વેપારીઓ માટે, સૌથી મોટો પડકાર ઓનલાઈન ઉપલબ્ધ માહિતી અને તેમના દસ્તાવેજોમાં સમાવિષ્ટ વિગતો – જેમ કે નામ – વચ્ચે મેળ ખાતો નથી.