પ્રશ્ન- મારા લગ્નને બે વર્ષ થયા છે. થોડા દિવસ પહેલા મને ખબર પડી કે મારા પતિ આજે પણ તેની એક્સ-ગર્લફ્રેન્ડ સાથે વાત કરે છે. તેઓ કહે છે કે સંબંધ તો પૂરો થઈ ગયો છે, પણ હવે તેઓ બંને સારા મિત્રો છે. તેઓ એકબીજાને બર્થ-ડે વિશ કરે છે અને એકબીજાની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ પર કોમેન્ટ પણ કરે છે. મને આ વાત વિચિત્ર લાગે છે. જ્યારે હું તેમને પૂછું છું, ત્યારે તેઓ કહે છે કે જો તેમને કંઈ ખોટું કરવું હોત તો તેઓ મારાથી આ વાત છુપાવી લેત. હું વિશ્વાસ કરવા માંગુ છું, પણ મનમાં ડર રહે છે. શું લગ્ન પછી પોતાના એક્સ સાથે મિત્રતા રાખવી સામાન્ય વાત છે? હું આને કેવી રીતે જોઉં? નિષ્ણાત- ડૉ. જયા સુકુલ, ક્લિનિકલ સાઇકોલોજિસ્ટ, નોઈડા પ્રશ્ન પૂછવા બદલ આભાર. જુઓ, લગ્ન પછી એક્સ સાથે મિત્રતા રાખવી એ પોતે ખોટું નથી. લગ્ન પછી કોઈ જૂના સાથી સાથે સંપર્કમાં રહેવું એ પોતે બેવફાઈ નથી. ઘણીવાર લોકો જૂના સંબંધોમાંથી ભાવનાત્મક રીતે આગળ વધી ચૂક્યા હોય છે. તેમ છતાં તેઓ સામાન્ય મિત્રતા અને સંવાદ જાળવી રાખે છે. આમાં કંઈ પણ વિચિત્ર કે અસામાન્ય નથી. પરંતુ દરેક સંબંધની મર્યાદા અલગ હોય છે. તેથી પ્રશ્ન ફક્ત એ નથી કે પતિ એક્સ સાથે વાત કરી રહ્યો છે કે નહીં. અસલી પ્રશ્ન એ છે કે તેઓ કયા પ્રકારની વાત કરે છે, કેટલી વાર કરે છે અને તે સંબંધનું સ્થાન તેમના લગ્નમાં કેટલું છે. જો વાતચીત સામાન્ય હોય, છુપાવીને કરવામાં ન આવતી હોય અને તેમાં ભાવનાત્મક કે રોમેન્ટિક જોડાણ ન હોય, તો તેને મિત્રતા તરીકે જોઈ શકાય છે. પરંતુ જો એક્સ સાથે વાત કરવા માટે પતિ તમારી પાસેથી વાતો છુપાવવા લાગે, સતત તેની સાથે ભાવનાઓ શેર કરે અથવા તમારી સરખામણી તેની સાથે કરે તો આ ચિંતાનો વિષય બની શકે છે. અધૂરી માહિતી પરથી નિષ્કર્ષ ન કાઢો જેમ કે તમે તમારા પ્રશ્નમાં લખ્યું છે કે બંને એકબીજાને જન્મદિવસની શુભેચ્છા પાઠવે છે, સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ પર લાઈક-કમેન્ટ કરે છે. પરંતુ જરા વિચારો, કોઈને જન્મદિવસની શુભેચ્છા પાઠવવી કે સોશિયલ મીડિયા પર કમેન્ટ કરવી એ ભાવનાત્મક સંબંધનો પુરાવો નથી. મનોવિજ્ઞાનના દૃષ્ટિકોણથી કહું તો, સમસ્યા ત્યારે વધે છે જ્યારે આપણે અધૂરી માહિતી પરથી સંપૂર્ણ નિષ્કર્ષ કાઢી લઈએ છીએ. તમારા મનમાં આ વિચાર આવી શકે છે કે જો તેઓ આજે પણ વાત કરે છે તો કદાચ તેમના મનમાં હજુ પણ પ્રેમ છે. પરંતુ આવું હોવું જરૂરી નથી. તેથી પહેલા વાતને સંપૂર્ણ રીતે સમજવાનો પ્રયાસ કરો અને આ પાસાઓ પર ધ્યાન આપો- સંબંધમાં વિશ્વાસ એક વાક્ય, એક શબ્દ નથી તમારા પતિનું એ કહેવું કે, “જો મારે કંઈ ખોટું કરવું હોત તો હું વાત છુપાવી દેત,” પણ એક વાત તરફ ઈશારો કરે છે. શક્ય છે કે તેઓ આ સંપર્કને સામાન્ય માનતા હોય. જોકે, ફક્ત આ વાતથી પણ સંપૂર્ણપણે વિશ્વાસ કરવો જરૂરી નથી. વિશ્વાસ એક વાક્યથી બનતો નથી. આ કોઈ આંખો બંધ કરીને વિશ્વાસ પણ નથી. વિશ્વાસ સતત થતા વર્તનથી બને છે. તમારી ચિંતા પણ ગેરવાજબી નથી એ પણ જરૂરી છે કે તમે તમારી ભાવનાઓને ફક્ત એટલા માટે ખોટી ન માનો કારણ કે પતિ કહી રહ્યા છે કે કંઈ ખોટું નથી. તમારા ડરને સમજો, સ્વીકારો અને પછી તથ્યોના આધારે તેને પરખો. ઘણી વાર જૂના સંબંધનું નામ જ વર્તમાન સાથીના મનમાં અસુરક્ષા પેદા કરી દે છે. મનમાં ઘણા પ્રકારના પ્રશ્નો આવવા લાગે છે- આવા પ્રશ્નો સામાન્ય માનવીય અસુરક્ષામાંથી ઉદ્ભવી શકે છે. તેમને દબાવવાને બદલે તેમને સમજવા જરૂરી છે. પતિ સાથે પ્રશ્ન-જવાબ નહીં, સંવાદ કરો આ સ્થિતિમાં સૌથી જરૂરી છે કે દંપતી વચ્ચેની વાતચીત આરોપોથી શરૂ ન થાય. આવી વાતો ન કહો, જેમ કે- આવા પ્રશ્નો સામેવાળાને ડિફેન્સિવ બનાવી શકે છે. તેના બદલે તમારી લાગણીઓ શેર કરો. તમે કહી શકો છો- “મને તારી એક્સ સાથેની મિત્રતાથી કોઈ સમસ્યા નથી. સમસ્યા એ વાતની છે કે મને ખબર નથી કે આ સંબંધની સીમા શું છે. તેનાથી મને અસુરક્ષા અનુભવાય છે. હું ઈચ્છું છું કે આપણે બંને મળીને એવી સીમાઓ નક્કી કરીએ, જેનાથી આપણે સંબંધમાં વધુ સુરક્ષિત અનુભવીએ.” લગ્નમાં સીમાઓ નક્કી કરવી જરૂરી છે દરેક લગ્નમાં કેટલીક સીમાઓ હોય છે. પરંતુ એ જરૂરી નથી કે બંને લોકોની સીમાઓ એકસરખી હોય. તમારા માટે એક્સ સાથે અંગત વાતચીત અસહજ હોઈ શકે છે. પતિ માટે તે સામાન્ય મિત્રતા હોઈ શકે છે. આ તફાવતનો અર્થ એ નથી કે કોઈ એકની વિચારસરણી ખોટી છે. બંનેએ મળીને વચ્ચેનો રસ્તો શોધવો પડશે. ઉદાહરણ તરીકે, એ નક્કી કરી શકાય છે કે અંગત વાતો એક્સ સાથે શેર કરવામાં આવશે નહીં. મોડી રાત સુધી વાત નહીં થાય. કોઈ એવી વાત નહીં થાય, જેને પાર્ટનરથી છુપાવવી પડે. બાઉન્ડ્રીનો અર્થ સાથીને નિયંત્રિત કરવો નથી. બાઉન્ડ્રીનો અર્થ છે કે બંને મળીને નક્કી કરે કે સંબંધમાં કયું વર્તન બંને માટે સુરક્ષિત અને સન્માનજનક છે. ક્યારે ચિંતા કરવી જરૂરી? જો પતિ તમારી ચિંતા સમજવાને બદલે સતત તેને નકારે છે, તો આ ગંભીર બાબત છે. ખાસ કરીને ત્યારે, જ્યારે તેમના વર્તનમાં બદલાવ પણ દેખાય. જેમ કે ફોન છુપાવવો, ચેટ ડિલીટ કરવી, પાસવર્ડ બદલવો અથવા તમારી સાથે ભાવનાત્મક અંતર વધવું. આવી સ્થિતિમાં સમસ્યા ફક્ત એક્સ નથી. સમસ્યા વિશ્વાસ અને પારદર્શિતાની છે. તેનાથી વિપરીત, જો પતિ ખુલ્લેઆમ જણાવે કે શું વાતચીત થઈ, તમારી પરેશાની સાંભળે અને તમને ભરોસો અપાવવા માટે વ્યવહારમાં પણ પારદર્શિતા રાખે, તો અસુરક્ષાની ભાવના ધીમે-ધીમે ઓછી થઈ શકે છે. અંતમાં સૌથી જરૂરી વાત તમારે ન તો તરત જ એવું માનવાની જરૂર છે કે પતિ તમને દગો આપી રહ્યો છે. ન જ તમારી બેચેનીને સંપૂર્ણપણે દબાવવાની જરૂર છે. તમે પહેલા તેમના વ્યવહારને જુઓ. પછી તમારી ભાવનાઓને સમજો. તે પછી બંને મળીને સંબંધની સીમાઓ નક્કી કરો. લગ્નમાં ભરોસાનો અર્થ એ નથી કે પાર્ટનરના જીવનમાં કોઈ જૂનો વ્યક્તિ ક્યારેય હાજર હોઈ જ ન શકે. ભરોસાનો અર્થ છે કે જૂના સંબંધો હોવા છતાં વર્તમાન સંબંધને પ્રાથમિકતા, સન્માન અને સુરક્ષા મળે.