એશિયન ગેમ્સમાં ભારતીય મિક્સ્ડ માર્શલ આર્ટ્સ (MMA) ખેલાડી વરુણ સાન્યાલ મુકાબલા પહેલાં સૉના બાથ લેતી વખતે બેભાન થઈ ગયા. ત્યારબાદ તેમને 77 કિલોગ્રામ વર્ગની ક્વાર્ટર ફાઇનલ પહેલાં તબીબી રીતે અનફિટ જાહેર કરવામાં આવ્યા. હકીકતમાં, વજન શ્રેણીવાળી રમતોમાં ખેલાડીઓ મુકાબલા પહેલાં ઝડપથી વજન ઘટાડવા માટે સૉના બાથનો સહારો લે છે. સૉનાની પરંપરા હજારો વર્ષ જૂની છે. ફિનલેન્ડમાં તેને જીવનશૈલીનો એક ભાગ માનવામાં આવે છે અને આજે તે દુનિયાભના જિમ, સ્પા અને વેલનેસ સેન્ટરો સુધી પહોંચી ગયું છે. કેટલાક લોકો તેને આરામ માટે લે છે, કેટલાક સ્નાયુઓને આરામ આપવા માટે, જ્યારે ઘણા ખેલાડીઓ વજન નિયંત્રણ માટે પણ તેનો ઉપયોગ કરે છે. આથી આજે ‘કામના સમાચાર’ માં સૉના બાથ વિશે વાત કરીશું. સાથે જ જાણીશું કે- નિષ્ણાત- ડૉ. રોહિત શર્મા, કન્સલ્ટન્ટ, ઇન્ટરનલ મેડિસિન, અપોલો સ્પેક્ટ્રા હૉસ્પિટલ, જયપુર સવાલ- સૉના બાથ શું હોય છે? જવાબ- સૉના બાથ એક એવી થેરાપી છે, જેમાં વ્યક્તિ થોડા સમય માટે ખૂબ જ ગરમ રૂમમાં બેસે છે. આ રૂમનું તાપમાન સામાન્ય રીતે 70°C થી 100°C વચ્ચે હોય છે. ગરમીને કારણે- સવાલ- સૉના અને સ્ટીમ બાથમાં શું તફાવત છે? જવાબ- સૉના અને સ્ટીમ બાથ, બંને શરીરને ગરમી આપીને રિલેક્સ કરવાની રીતો છે. સૉનામાં ગરમ અને ડ્રાય હવા હોય છે, પરંતુ બંનેનું વાતાવરણ અલગ હોય છે. જ્યારે, સ્ટીમ બાથમાં વરાળ દ્વારા ગરમી આપવામાં આવે છે. ગ્રાફિકમાં બંનેનો તફાવત જુઓ- પ્રશ્ન- ડ્રાય સૉના અને સ્ટીમ સૉનામાં શું ફરક છે? જવાબ- પોઇન્ટર્સથી સમજો- સવાલ- સૉનામાં શરીરનું તાપમાન કેટલા ડિગ્રી સુધી વધી શકે છે? જવાબ- પોઇન્ટર્સ દ્વારા સમજો- સવાલ- સૉનામાં પરસેવો આવવાથી શરીરને શું ફાયદો થાય છે? જવાબ- પરસેવો ત્વચામાંથી બહાર આવીને ઇવેપોરેટ થાય છે. આનાથી બોડી ટેમ્પરેચર ઘટે છે. સાથે જ, ગરમીને કારણે ત્વચામાં બ્લડ ફ્લો વધે છે અને શરીર હળવું તથા રિલેક્સ્ડ અનુભવાય છે. ગ્રાફિકમાં બધા ફાયદા જુઓ- સવાલ- શું સૉના શરીરમાંથી ટૉક્સિન બહાર કાઢે છે? જવાબ- નહીં, સૉનામાં આવતો પરસેવો મોટાભાગે પાણી, મીઠું અને કેટલાક ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સથી બનેલો હોય છે. શરીરમાંથી ટૉક્સિન્સ બહાર કાઢવાનું કામ મુખ્યત્વે લિવર અને કિડની કરે છે. સવાલ- શું સૉનાથી ખરેખર વજન ઘટે છે? એક સેશનમાં કેટલી કેલરી સુધી બર્ન થઈ શકે છે? જવાબ- પૉઇન્ટર્સ દ્વારા સમજો- સવાલ- શું તેનાથી સ્નાયુઓની જકડાશ અને દુખાવો ઓછો થઈ શકે છે? જવાબ- હા, સૉનાની ગરમીથી સ્નાયુઓમાં બ્લડ ફ્લો વધી શકે છે. તેનાથી ઘણા લોકોને જકડાશ અને હળવા દુખાવામાં રાહત અનુભવાય છે। સવાલ- સૉનાના ઓવરઓલ હેલ્થ બેનિફિટ્સ શું છે? જવાબ- સૉના એક વેલનેસ પ્રેક્ટિસ છે, તેના તમામ ફાયદા ગ્રાફિકમાં જુઓ- સવાલ- સૉના લેવાની સાચી રીત શું છે? જવાબ- સૉના લેતી વખતે શરીરના પ્રતિભાવ પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. જો ચક્કર, નબળાઈ અથવા અસ્વસ્થતા અનુભવાય તો તરત જ બહાર નીકળી આવવું જોઈએ. ગ્રાફિકમાં સાચી રીત જુઓ- સવાલ- કયા લોકોએ સૉના ન લેવું જોઈએ? જવાબ- ગરમીને કારણે શરીર પર વધારાનું દબાણ પડે છે. તેથી કેટલાક લોકો માટે તે જોખમી હોઈ શકે છે, જેમ કે– સવાલ- શું સૉનાના કેટલાક નુકસાન અથવા આડઅસર પણ થઈ શકે છે? જવાબ- હા, વધુ સમય સુધી ગરમીના સંપર્કમાં રહેવાથી શરીરમાં પાણીની ઉણપ થઈ શકે છે. તેનાથી ચક્કર આવવા, નબળાઈ, માથાનો દુખાવો અથવા બેભાન થવા જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. પ્રશ્ન- શું સૉના દરેક વ્યક્તિને અનુકૂળ આવે છે? જવાબ- ના, સૉનાની અસર દરેક વ્યક્તિ પર એકસરખી થતી નથી. વ્યક્તિની ઉંમર, સ્વાસ્થ્યની સ્થિતિ અને ગરમી સહન કરવાની ક્ષમતા એ નક્કી કરે છે કે તેના માટે સૉના કેટલું યોગ્ય છે. પ્રશ્ન- સૉનામાં કયા લક્ષણો દેખાય તો તે સામાન્ય નથી? જવાબ- સૉનામાં આ લક્ષણો દેખાય તો તરત બહાર નીકળી જાઓ અને જરૂર પડે તો તબીબી મદદ લો– પ્રશ્ન- જિમના સૉનામાં સ્વચ્છતાનું ધ્યાન કેવી રીતે રાખવું? જવાબ- મુદ્દાઓમાં જુઓ- સૉના બાથ સંબંધિત સામાન્ય પ્રશ્નો અને જવાબો પ્રશ્ન- એક સૉના સેશન કેટલા મિનિટનું હોવું જોઈએ? જવાબ- શરૂઆત કરનારાઓ માટે 5-10 મિનિટ અને અનુભવી લોકો માટે 15-20 મિનિટનું સેશન પૂરતું માનવામાં આવે છે. પ્રશ્ન- અઠવાડિયામાં કેટલી વાર સૉના લઈ શકાય? જવાબ- અઠવાડિયામાં 2-4 વખત સૉના લઈ શકાય છે. તે વ્યક્તિની સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિ અને સહનશક્તિ પર આધાર રાખે છે. સવાલ- સૉના લેવાનો યોગ્ય સમય કયો છે? જવાબ- સૉના કસરત કર્યા પછી અથવા દિવસના એવા સમયે લઈ શકાય છે, જ્યારે તમે આરામ કરવા માંગતા હો. કોઈ એક નિશ્ચિત સમય જરૂરી નથી. સવાલ- ભોજન લીધા પછી કેટલા સમય બાદ સૉના લેવું જોઈએ? જવાબ- ઓછામાં ઓછા 1–2 કલાક બાદ સૉના લેવું વધુ સારું માનવામાં આવે છે. સવાલ- શું ખાલી પેટે સૉના લેવું યોગ્ય છે? જવાબ- ના. ખાલી પેટે સૉના લેવાથી નબળાઈ અથવા ચક્કર આવી શકે છે. સવાલ- સૉના લેતા પહેલાં કેટલું પાણી પીવું જોઈએ? જવાબ- સૉના લેતા પહેલાં એક-બે ગ્લાસ પાણી પીવું અને આખા દિવસ દરમિયાન પૂરતા પ્રમાણમાં પ્રવાહી લેતા રહેવું જરૂરી છે. સવાલ- સૉનામાં શું પહેરવું જોઈએ? જવાબ- હલકાં, ઢીલાં અને શ્વાસ લઈ શકે તેવાં કપડાં પહેરો. ઘણી જગ્યાએ માત્ર ટુવાલનો ઉપયોગ પણ કરવામાં આવે છે. સવાલ- શું પીરિયડ્સ દરમિયાન સૉના લેવું સુરક્ષિત છે? જવાબ- હા, મોટાભાગની મહિલાઓ માટે તેને સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે, પરંતુ અસ્વસ્થતા થાય તો તેનાથી બચવું જોઈએ. સવાલ- શું સૉનામાં મોબાઇલ અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક ડિવાઇસ લઈ જવું સુરક્ષિત છે? જવાબ- ના, વધુ પડતી ગરમી અને ભેજથી મોબાઇલ તેમજ અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક ડિવાઇસ ખરાબ થઈ શકે છે.