અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની લોકપ્રિયતા ઈરાન યુદ્ધ વચ્ચે સતત ઘટી રહી છે. રોયટર્સ/ઇપસોસના તાજા સર્વેમાં માત્ર 33% અમેરિકનોએ ટ્રમ્પના કામકાજને મંજૂરી આપી. જ્યારે 64% લોકોએ તેમના કામકાજને નાપસંદ કર્યું. આ ટ્રમ્પના વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિ કાર્યકાળની સૌથી ઓછી એપ્રુવલ રેટિંગ છે. આ પહેલા આ જ મહિને થયેલા સર્વેમાં ટ્રમ્પની એપ્રુવલ રેટિંગ 35% હતી. વર્તમાન 33%ની રેટિંગ તેમના પહેલા કાર્યકાળના ડિસેમ્બર 2017માં નોંધાયેલા સૌથી નીચલા સ્તર બરાબર છે. સર્વેમાં 80% અમેરિકનોએ કહ્યું કે ઈરાન સાથે અમેરિકાનું યુદ્ધ લાંબા સમય સુધી ચાલી શકે છે. આમાં 87% ડેમોક્રેટ અને 71% રિપબ્લિકન શામેલ છે. માત્ર 16% લોકોનું માનવું છે કે આ યુદ્ધ કેટલાક અઠવાડિયામાં સમાપ્ત થઈ જશે. જ્યારે ફક્ત 5 માંથી 1 અમેરિકનનું માનવું છે કે ઈરાન વિરુદ્ધ યુદ્ધ કરવું સાચો નિર્ણય હતો. ટ્રમ્પનો ઈરાન સાથે વાતચીતની ડેડલાઈન વધારવાનો ઇનકાર ટ્રમ્પે ઈરાન સાથે શાંતિ વાટાઘાટો માટે નિર્ધારિત 60 દિવસની સમયમર્યાદા વધારવાનો ઇનકાર કર્યો છે. સોમવારે આ ડેડલાઇન પૂરી થઈ ગઈ. ટ્રમ્પે કહ્યું કે ઈરાન સમજૂતી કરવા માગે છે, પરંતુ તે એવી ડીલ માટે તૈયાર નથી, જેને અમેરિકા જરૂરી માને છે. ઓવલ ઓફિસમાં પત્રકારો સાથે વાતચીતમાં ટ્રમ્પે કહ્યું, “તેઓ સમજૂતી કરવા માગે છે, પરંતુ તેઓ એવી સમજૂતી કરવાના નથી, જેને હું જરૂરી માનું છું.” અમેરિકાની મુખ્ય માગ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને સમાપ્ત કરવાની છે. જ્યારે, ઈરાન તેના પરમાણુ કાર્યક્રમને શાંતિપૂર્ણ ઊર્જા માટે ચાલુ રાખવાની વાત કરતું રહ્યું છે. આ જ બંને દેશો વચ્ચે સૌથી મોટો વિવાદ બન્યો છે. 60 દિવસ પહેલા શું થયું હતું? અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે 17 જૂને એક સમજૂતી કરાર (MOU) થયો હતો. તે અંતર્ગત બંને દેશો વચ્ચે વાતચીત માટે 60 દિવસનો સમય નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો. આ સમયગાળામાં ઘણા મહત્વના મુદ્દાઓ પર ઉકેલ લાવવાનો પ્રયાસ કરવાનો હતો. પરંતુ 60 દિવસ પૂરા થયા પછી પણ મુખ્ય મુદ્દાઓ પર સહમતિ બની શકી નહીં. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવા, ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને કાયમી શાંતિ કરારને લઈને બંને દેશોની સ્થિતિ અલગ-અલગ રહી છે. MOUમાં વાતચીતનો સમયગાળો વધારવાનો વિકલ્પ હતો, પરંતુ ઘણા અઠવાડિયાથી વાટાઘાટો આગળ વધી ન હતી. ઈરાને કહ્યું- 60 દિવસની ડેડલાઈનનો કોઈ અર્થ નથી ઈરાને પણ વાટાઘાટોની સમયમર્યાદા વધારવામાં કોઈ રસ દાખવ્યો નથી. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બઘાઈએ કહ્યું કે બંને દેશો વચ્ચે ખરેખર કોઈ વાતચીત શરૂ જ થઈ ન હતી. તેમણે કહ્યું, “અમે કોઈ વાતચીત શરૂ જ કરી ન હતી અને અમેરિકાએ શરૂઆતથી જ સમજૂતી તોડી નાખી. તેથી 60 દિવસનો મુદ્દો સુસંગત નથી.” ઈરાનનું કહેવું છે કે અમેરિકાએ સમજૂતી હેઠળ પોતાની જવાબદારીઓ પૂરી કરી નથી. આ જ કારણોસર તેહરાન 60 દિવસના સમયગાળાને વાટાઘાટોની વાસ્તવિક સમયમર્યાદા માનતું નથી. અમેરિકાનું લશ્કરી કાર્યવાહીને બદલે આર્થિક દબાણ વધારવા પર ધ્યાન જુલાઈના અંત પછી અમેરિકાએ ઈરાન પર કોઈ નવો હુમલો કર્યો નથી. હવે ટ્રમ્પ પ્રશાસન ઈરાનને આર્થિક રીતે નબળું પાડવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. અમેરિકી ટ્રેઝરી સચિવ સ્કોટ બેસેન્ટે કહ્યું છે કે આવતા અઠવાડિયે ઈરાન વિરુદ્ધ નવા આર્થિક પગલાંની જાહેરાત કરવામાં આવશે. તેમણે જણાવ્યું કે આ પગલાં અત્યાર સુધી કોઈ પણ દેશ પર લાદવામાં આવેલા સૌથી કડક આર્થિક પ્રતિબંધોમાં શામેલ હોઈ શકે છે. સીધા શબ્દોમાં કહીએ તો, અમેરિકા હાલમાં ઈરાન પર બોમ્બ ફેંકવાને બદલે તેની કમાણી અને વેપાર પર પ્રહાર કરીને પોતાની શરતો મનાવવા માગે છે. વાતચીતમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પણ મોટો મુદ્દો બન્યો અમેરિકા-ઈરાન વિવાદમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પણ મોટો મુદ્દો બન્યો છે. આ ફારસની ખાડીને ઓમાનની ખાડી અને અરબ સાગર સાથે જોડે છે. દુનિયાના તેલ અને ગેસના વેપારનો મોટો ભાગ આ જ રસ્તેથી પસાર થાય છે. ટ્રમ્પે સોમવારે દાવો કર્યો કે અમેરિકા સ્ટ્રેટ પર નાકાબંધી દ્વારા નિયંત્રણ જાળવી રહ્યું છે. તેમણે તેને અમેરિકી ક્ષેત્ર જાહેર કરવાના વિચારને પણ સમર્થન આપ્યું. અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ અનુસાર, જુલાઈના મધ્યથી અમેરિકી નાકાબંધી દરમિયાન 64 કોમર્શિયલ જહાજોનો રસ્તો બદલવામાં આવ્યો છે. દરિયાઈ દેખરેખ એજન્સીઓ અનુસાર, સ્ટ્રેટમાં જહાજોની અવરજવર પણ ઘણી ઓછી થઈ છે. ટ્રમ્પે હોર્મુઝને લઈને ઓમાનને પણ ચેતવણી આપી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને લઈને ટ્રમ્પે અમેરિકાના સહયોગી ઓમાનને પણ કડક ચેતવણી આપી છે. ફોક્સ ન્યૂઝ સાથેની વાતચીતમાં તેમણે કહ્યું કે જો ઓમાન આ મામલે અમેરિકાના રસ્તામાં આવ્યું તો તેની વિરુદ્ધ સૈન્ય કાર્યવાહી કરી શકાય છે. ઓમાન ઇરાન સાથે મળીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ખોલવા અને તેના નિયંત્રણને બંને દેશો પાસે રાખવાની યોજના પર કામ કરી રહ્યું છે. તે પહેલા પણ અમેરિકા અને ઇરાન વચ્ચે વાતચીત કરાવવામાં મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવતું રહ્યું છે. આગળ શું થશે? 60 દિવસની સમયસીમા સમાપ્ત થયા પછી અમેરિકા અને ઇરાન વચ્ચે વાતચીતનો માર્ગ વધુ મુશ્કેલ બનતો દેખાઈ રહ્યો છે. ટ્રમ્પ પ્રશાસન જ્યાં આર્થિક દબાણ વધારવાના સંકેત આપી રહ્યું છે, ત્યાં ઇરાન પરમાણુ કાર્યક્રમ પર અમેરિકી માંગણીઓ માનવા તૈયાર નથી દેખાઈ રહ્યું. હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું આર્થિક અને સૈન્ય દબાણ ઇરાનને નવી વાતચીત માટે તૈયાર કરશે કે બંને દેશો વચ્ચે તણાવ વધુ વધશે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ચાલી રહેલો ગતિરોધ આ સ્થિતિને વધુ ગંભીર બનાવી શકે છે.