અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો ડ્રીમ પ્રોજેક્ટ અટકી ગયો છે. પાકિસ્તાનથી રેઅર અર્થ મિનરલ (દુર્લભ ખનિજ)નો ઓગસ્ટમાં પ્રસ્તાવિત જથ્થો અમેરિકા રવાના થઈ શક્યો નહીં. આ પછી કરાચી અને ઇસ્લામાબાદમાં અમેરિકી કંપની યુએસ સ્ટ્રેટેજિક મેટલ્સ (USSM)ની ઓફિસોમાં કામ બંધ થઈ ગયું છે. પાકિસ્તાનના બલુચિસ્તાન પ્રાંતમાં રેઅર અર્થ મિનરલની ખાણોવાળા વિસ્તારોમાં વિદ્રોહી સંગઠન બલુચિસ્તાન લિબરેશન આર્મી (BLA)ના હુમલાઓને કારણે અમેરિકી કંપની માટે કામ કરવું મુશ્કેલ બની ગયું છે. બલુચ વિદ્રોહીઓએ ચાગાઈ જિલ્લામાં રેકો દિક ખાણ સુધી જતા રસ્તાઓને જામ કરી દીધા છે. આર્મી ચીફ મુનીરે વ્હાઇટ હાઉસમાં કર્યો હતો ‘સ્ટોન શો’ આર્મી ચીફ આસિમ મુનીરે સપ્ટેમ્બર 2025માં વ્હાઇટ હાઉસમાં ‘સ્ટોન શો’ કર્યો હતો. તેમણે લાકડાનું એક બોક્સ ટ્રમ્પને બતાવ્યું હતું, જેમાં રંગબેરંગી પથ્થરો (મિનરલ સ્પેસિમેન) રાખ્યા હતા. આ જોઈને ટ્રમ્પ ખૂબ ખુશ થયા હતા. ગયા વર્ષે ઓક્ટોબરમાં અમેરિકા મોકલવામાં આવેલી પ્રથમ ખેપમાં એન્ટિમની, કોપર કોન્સન્ટ્રેટ, નિયોડિમિયમ અને પ્રેઝોડિમિયમ જેવા ખનિજોનો સમાવેશ થતો હતો. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ 2025-26માં ખનિજોની નિકાસ, 2027-28માં પાકિસ્તાનમાં ખનિજ પ્રક્રિયા અને 2029માં મોટા પાયે ખનન શરૂ કરવાની યોજના હતી. ઇલેક્ટ્રોનિક્સથી IT સુધીમાં રેર અર્થ મટિરિયલનો ઉપયોગ રેર અર્થ મટિરિયલ 17 રાસાયણિક તત્વોનો સમૂહ છે. તેનો ઉપયોગ કન્ઝ્યુમર ઇલેક્ટ્રોનિક્સથી લઈને મિલિટરી ઉપકરણો સુધી થાય છે. સ્માર્ટફોન, કમ્પ્યુટર, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, સૌર ઊર્જા અને ઘણી આધુનિક તકનીકોમાં તેની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે. તેનો ઉપયોગ IT, કેમિકલ અને ઓઇલ રિફાઇનિંગ જેવી ઇન્ડસ્ટ્રીઝમાં પણ થાય છે. આધુનિક ટેકનોલોજી અને હાઇ-ટેક ઉપકરણોમાં તેની માગ સતત બની રહી છે. કેનેડાની કંપની બેરિક ગોલ્ડ પણ કામ છોડી શકે છે રેકો દિકમાં કેનેડાની કંપની બેરિક ગોલ્ડ પણ ખનનનું કામ કરી રહી છે. જોકે, બલૂચ વિદ્રોહીઓના સતત હુમલાઓને કારણે કંપની માટે અહીં કામ ચાલુ રાખવું મુશ્કેલ બન્યું છે. આવી સ્થિતિમાં, તેના પણ કામ બંધ કરવા અને રોકાણમાંથી પાછા હટવાની આશંકા છે. બલુચિસ્તાનના ખનિજો અને બંદર પર ચીન-અમેરિકાનો કબજો બલુચિસ્તાનને પાકિસ્તાનનો ખનિજ ભંડાર કહેવાય છે. અહીંના ગ્વાદર બંદર પર ચીનનું વર્ચસ્વ છે. ચીને CPEC હેઠળ ગ્વાદર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં લગભગ 3 લાખ કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ કર્યું છે. ગ્વાદર બંદર પર ચીની ફિશિંગ બોટની હાજરી પણ વધી છે. સ્થાનિક બલૂચ માછીમારોનો આરોપ છે કે મોટી અને વધુ શક્તિશાળી ચીની બોટ તેમની નાની હોડીઓને પાછળ હટવા મજબૂર કરે છે. મોટાભાગના સ્થાનિક માછીમારો હજુ પણ પાલવાળી નાની હોડીઓથી માછલી પકડે છે. આનાથી તેમની રોજગારી પર અસર પડી રહી છે. બલુચિસ્તાનના રેર અર્થ મિનરલ પર અમેરિકાની નજર છે. મુનીર ટ્રમ્પ સામે આ ખનિજોના નમૂના પણ બતાવી ચૂક્યા છે. PAKના હાથમાંથી બલુચિસ્તાનનો 70% વિસ્તાર ગયો બલુચિસ્તાન પાકિસ્તાનનો સૌથી મોટો પ્રાંત છે. તે દેશના લગભગ 45% વિસ્તારમાં ફેલાયેલો છે અને તેની સરહદ ઈરાન સાથે જોડાયેલી છે. દૂર દૂર સુધી રણ અને વેરાન પહાડો છે. પરંતુ આ દિવસોમાં આ વેરાન પ્રદેશમાં સૌથી વધુ ગોળીઓનો અવાજ સંભળાય છે. બલુચિસ્તાન લિબરેશન આર્મી (BLA) ના ઉગ્રવાદીઓ અલગ દેશની માંગને લઈને લડી રહ્યા છે. પરિસ્થિતિ એવી છે કે બલુચ ઉગ્રવાદીઓ અને પશ્તૂન (પઠાણ) વિદ્રોહીઓનો પ્રાંતના લગભગ 70% વિસ્તાર પર કબજો છે. બલુચિસ્તાનના ઘણા વિસ્તારોમાં સશસ્ત્ર ઉગ્રવાદીઓ નિર્ભયપણે ક્વેટા, ખુઝદાર અને મસ્તુંગ જેવા શહેરોમાં પ્રવેશે છે. પોલીસ સ્ટેશનો અને સરકારી કચેરીઓ પર હુમલા કરે છે. ઘણી જગ્યાએ BLA ના ઉગ્રવાદીઓ અને પશ્તૂન જૂથો રસ્તાઓ પર પોતાની ચોકીઓ ગોઠવી દે છે. ત્યાંથી પસાર થતા વાહનોની તલાશી લે છે અને ખુલ્લેઆમ વસૂલી કરે છે. આ જ પૈસા BLA ના ફંડમાં જાય છે.