દિવાળી પર ઘરોમાં રંગબેરંગી સજાવટ થાય છે, મીઠાઈઓ બને છે અને આતશબાજી સાથે તહેવારની રોનક વધી જાય છે. લોકો ખુશીઓ મનાવવામાં વ્યસ્ત રહે છે. પરંતુ આ દરમિયાન ઘરના કોઈ ખૂણામાં એવું પણ કોઈ હોય છે, જે ફટાકડા અને મોટા અવાજે વાગતા મ્યુઝિકથી ભયભીત રહે છે. અમે વાત કરી રહ્યા છીએ પેટ્સ એટલે કે પાલતુ પ્રાણીઓની. હકીકતમાં, કૂતરા, બિલાડીઓ અને પક્ષીઓ મોટા અવાજ પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોય છે. ‘અમેરિકન વેટરનરી મેડિકલ એસોસિયેશન’ (AVMA) અનુસાર, આતશબાજીના મોટા અવાજથી પાલતુ પ્રાણીઓમાં ગંભીર તણાવ અને ગભરાટ પેદા થાય છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં તેની અસર તેમના સ્વાસ્થ્ય પર પણ પડે છે. આ જ કારણસર ‘પીપલ ફોર ધ એથિકલ ટ્રીટમેન્ટ ઑફ એનિમલ્સ’ (PETA) સહિત અનેક એનિમલ વેલફેર સંસ્થાઓ દિવાળી પર પ્રાણીઓની સુરક્ષા માટે જાગૃતિ અભિયાન ચલાવે છે. આવી સ્થિતિમાં થોડીક સાવચેતી રાખીને પેટ્સને ભય, તણાવ અને મોટા જોખમોથી બચાવી શકાય છે. તેથી આજે ‘કામના સમાચાર’માં વાત કરીશું કે દિવાળી પર પેટ્સની સંભાળ કેવી રીતે રાખવી. સાથે જ જાણીશું કે- નિષ્ણાત- ડૉ. આદર્શ શર્મા, પેટ્સ ફિઝિશિયન, ભોપાલ સવાલ- શું દિવાળી જેવા તહેવારો પાળતુ પ્રાણીઓ માટે સુરક્ષિત નથી? જવાબ- એવું નથી. તહેવાર પોતાનામાં ખરાબ અને અસુરક્ષિત હોતો નથી. દિવાળી પણ પાળતુ પ્રાણીઓ માટે ખુશીઓનો ભાગ બની શકે છે, જો તેમની જરૂરિયાતો અને આરામનું ધ્યાન રાખવામાં આવે. સવાલ- કઈ વસ્તુઓ પાળતુ પ્રાણીઓ માટે સુરક્ષિત નથી? જવાબ- દિવાળીના સમયે ફટાકડાનો તેજ અવાજ, ધુમાડો અને અન્ય ઘણી વસ્તુઓ પાળતુ પ્રાણીઓના સ્વાસ્થ્ય માટે નુકસાનકારક બની શકે છે, જેમ કે- સવાલ- ફટાકડાથી પાળતુ પ્રાણીઓને શું-શું નુકસાન થાય છે? જવાબ- કૂતરા અને બિલાડીઓની સાંભળવાની ક્ષમતા મનુષ્યો કરતાં વધુ સંવેદનશીલ હોય છે. તેઓ એવી ઊંચી આવર્તનવાળા અવાજો પણ સાંભળી શકે છે, જે મનુષ્યો સાંભળી શકતા નથી. તેથી ફટાકડાનો ઊંચો અવાજ તેમને ડરાવી શકે છે અને તણાવમાં મૂકી શકે છે. તેનાથી તે ગભરાઈને કાંપવા, છુપાઈ જવા અથવા આમતેમ ભાગવા લાગી શકે છે. ઘણી વાર તેની અસર તેમના વર્તન અને સ્વાસ્થ્ય પર પણ પડી શકે છે. તમામ સંભવિત જોખમો ગ્રાફિકમાં જુઓ- સવાલ- કેવી રીતે ઓળખશો કે તેઓ ફટાકડાના અવાજથી ડરી રહ્યા છે? જવાબ- ફટાકડાના અવાજથી ડરવા પર પાળતુ પ્રાણીઓના વર્તનમાં કેટલાક ફેરફારો જોવા મળે છે. તમામ સંકેતો ગ્રાફિકમાં જુઓ- સવાલ- શું દીવા અને મીણબત્તીઓ પણ પાળતુ પ્રાણીઓ માટે જોખમી હોઈ શકે છે? જવાબ- હા, દિવાળી પર પ્રગટાવવામાં આવતા દીવા અને મીણબત્તીઓ પણ પાળતુ પ્રાણીઓ માટે જોખમી બની શકે છે. ઉત્સુકતામાં પાળતુ પ્રાણીઓ તેમની નજીક જઈ શકે છે અથવા તેમને પાડી શકે છે. તેનાથી અનેક પ્રકારની દુર્ઘટનાઓ થઈ શકે છે, જેમ કે- સવાલ- શું ઇલેક્ટ્રિક ડેકોરેશન અને વીજળીની ઝાલરો પણ પાળતુ પ્રાણીઓ માટે જોખમી બની શકે છે? જવાબ- હા, તેને મુદ્દાઓ દ્વારા સમજો- સવાલ- પેટ્સની સલામતી માટે પશુચિકિત્સક સાથે વાત કરીને પહેલેથી શું તૈયારીઓ કરીને રાખવી જોઈએ? જવાબ- તેને પોઇન્ટર્સ દ્વારા સમજો- સવાલ- પેટ્સને ફટાકડાના અવાજથી કેવી રીતે બચાવશો? જવાબ- આ માટે ઘરમાં શાંત વાતાવરણ બનાવવું અને તેમને સુરક્ષિત અનુભવ કરાવવો જરૂરી છે. આ માટે આ ઉપાયો અપનાવો- સવાલ- કઈ પરિસ્થિતિઓમાં તરત જ પેટ્સના ડૉક્ટર પાસે જવું જોઈએ? જવાબ- દિવાળી દરમિયાન પેટ્સની તબિયત અચાનક બગડી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં કેટલાક લક્ષણોને અવગણશો નહીં, તેમને તરત જ પેટ્સ ક્લિનિક પર જાઓ. ગ્રાફિકમાં જુઓ- સવાલ- દિવાળીએ ડોગને ફરવા માટે કેવી રીતે લઈ જવો? આ દરમિયાન કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું? જવાબ- દિવાળીએ ફટાકડાના અવાજ અને ભીડને કારણે ડોગને ફરવા લઈ જતી વખતે ખાસ સાવચેતી રાખો, જેમ કે- સવાલ- શું ફટાકડા માત્ર પ્રાણીઓ માટે જ નુકસાનકારક છે? જવાબ- ના, તેમના ધુમાડા અને તીવ્ર અવાજની આપણા સ્વાસ્થ્ય પર પણ ખરાબ અસર પડી શકે છે. તેનાથી આ સમસ્યાઓ થઈ શકે છે- સવાલ- ઘરેલુ અને રસ્તા પરના પ્રાણીઓની સુરક્ષા માટે જવાબદારીપૂર્વક તહેવાર કેવી રીતે ઉજવવો? જવાબ- આ માટે કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખો- ***************** ગ્રાફિક્સ- અજિત સિંહ