દિલ્હીમાં સ્વાઈન ફ્લૂ (H1N1) ના કેસ સતત વધી રહ્યા છે. તાજેતરમાં ઇમરાન હાશ્મીને પણ સ્વાઈન ફ્લૂ થયો છે. દિલ્હી આરોગ્ય વિભાગના આંકડા મુજબ, ઓગસ્ટના અંત સુધીમાં તેના 1,777થી વધુ કેસ નોંધાઈ ચૂક્યા હતા. ગયા વર્ષે આ સમય સુધીમાં આ સંખ્યા માત્ર 229 હતી. એટલે કે, એક વર્ષમાં કેસોની સંખ્યા લગભગ 8 ગણી થઈ ગઈ છે. ‘વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન’ (WHO) અનુસાર, H1N1 ‘ઈન્ફ્લુએન્ઝા A’ વાયરસનો એક પ્રકાર છે, જે H3N2 સહિતના અન્ય ફ્લૂ વાયરસ સાથે ફેલાય છે. તેના લક્ષણો રેસ્પિરેટરી ઇન્ફેક્શન જેવા હોઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં H1N1 વિશે સાચી માહિતી હોવી જરૂરી છે. તેથી આજે ‘ફિઝિકલ હેલ્થ’ માં H1N1 ઇન્ફ્લુએન્ઝા વિશે વાત કરીશું. સાથે જ જાણીશું કે- નિષ્ણાત- ડૉ. સંચયન રોય, સીનિયર કન્સલ્ટન્ટ, ઇન્ટરનલ મેડિસિન, અપોલો સ્પેક્ટ્રા હૉસ્પિટલ, દિલ્હી પ્રશ્ન- H1N1 ઇન્ફ્લુએન્ઝા શું છે? જવાબ- આ એક ચેપી રોગ છે, જે ઇન્ફ્લુએન્ઝા A (H1N1) વાયરસને કારણે થાય છે. આ વાયરસ મુખ્યત્વે નાક, ગળા અને ફેફસાંને સંક્રમિત કરે છે. આ વાયરસ એવા ફ્લૂ વાયરસ જેવો છે જે ડુક્કરમાં (Swine) જોવા મળે છે. તેથી તેને સામાન્ય બોલચાલમાં ‘સ્વાઈન ફ્લૂ’ પણ કહેવાય છે. પ્રશ્ન- શું આ કોઈ નવી બીમારી છે? જવાબ- ના, તેનો નવો સ્ટ્રેન સૌપ્રથમ એપ્રિલ 2009માં અમેરિકામાં મળ્યો હતો. ત્યારબાદ તે ઝડપથી વિશ્વના ઘણા દેશોમાં ફેલાયો અને WHOએ તેને મહામારી જાહેર કરી. તે સમયે લાખો લોકો સંક્રમિત થયા હતા અને વિશ્વભરમાં લગભગ 1.5 લાખ લોકોના મોત થયા હતા. તેમાંથી લગભગ 80% લોકોની ઉંમર 65 વર્ષથી ઓછી હતી. આજે H1N1 મોસમી ફ્લૂ (સીઝનલ ફ્લૂ)નો ભાગ બની ગયો છે અને સમયાંતરે તેના કેસ વધતા રહે છે. પ્રશ્ન- H1N1ના શરૂઆતી લક્ષણો શું છે? જવાબ- તેના લક્ષણો સામાન્ય ફ્લૂ જેવા જ હોય છે. વાયરસના સંપર્કમાં આવ્યાના લગભગ 3-5 દિવસની અંદર આ લક્ષણો વિકસી શકે છે. ગ્રાફિકમાં બધા લક્ષણો જોઈએ- પ્રશ્ન- H1N1 ફ્લૂ અને સામાન્ય વાયરલ ફ્લૂમાં શું તફાવત છે? જવાબ- H1N1 પણ ફ્લૂ વાયરસનો જ એક પ્રકાર છે, તેથી તેના શરૂઆતી લક્ષણો સામાન્ય વાયરલ ફ્લૂ જેવા જ હોય છે. ફક્ત લક્ષણોથી બંનેમાં ફરક સમજી શકાતો નથી. ગ્રાફિકમાં બંને વચ્ચેનો તફાવત જોઈએ- પ્રશ્ન- H1N1 એક વ્યક્તિથી બીજી વ્યક્તિમાં કેવી રીતે ફેલાય છે? જવાબ- તેનો ચેપ આ રીતે ફેલાઈ શકે છે- આશ્ચર્યની વાત એ છે કે સંક્રમિત વ્યક્તિને રોગના લક્ષણો દેખાય તે પહેલાં પણ અન્યમાં સંક્રમણ ફેલાઈ શકે છે. પ્રશ્ન- H1N1 થી સૌથી વધુ જોખમ કયા લોકોને છે? જવાબ- તેનો વાયરસ કોઈને પણ સંક્રમિત કરી શકે છે, પરંતુ કેટલાક લોકોમાં તેના ગંભીર થવાનું જોખમ વધુ હોય છે. કોને વધુ જોખમ છે, ગ્રાફિકમાં જોઈએ- પ્રશ્ન- વરસાદની ઋતુમાં કઈ આદતો ઇન્ફેક્શનનું જોખમ વધારે છે? જવાબ- આનું સૌથી મોટું કારણ વાયરસનું એક વ્યક્તિથી બીજી વ્યક્તિ સુધી સરળતાથી પહોંચવું છે. રોજિંદી ઘણી આદતો ઇન્ફેક્શનનું જોખમ વધારે છે. ગ્રાફિકમાં જોઈએ- પ્રશ્ન- H1N1ની તપાસ કેવી રીતે થાય છે? જવાબ- આ માટે લેબ ટેસ્ટ થાય છે. તપાસ માટે સામાન્ય રીતે નાક કે ગળામાંથી સેમ્પલ લેવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે આ ટેસ્ટ કરવામાં આવે છે- પ્રશ્ન- H1N1ની સારવાર શું છે? જવાબ- તેની સારવાર દર્દીના લક્ષણો અને રોગની ગંભીરતા પર આધાર રાખે છે. સારવારમાં સામાન્ય રીતે આ વસ્તુઓ સામેલ હોઈ શકે છે- પ્રશ્ન- H1N1થી બચવા માટે શું કરવું? જવાબ- આ માટે કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખો, જેમ કે- આ સાવચેતીઓ H1N1ની સાથે-સાથે અન્ય ઇન્ફેક્શનના જોખમને પણ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. પ્રશ્ન- H1N1થી સંક્રમિત થવા પર શું ખાવું જોઈએ? જવાબ- આવી સ્થિતિમાં, શરીરને ચેપ સામે લડવા અને ઝડપથી સ્વસ્થ થવા માટે પૂરતા પોષણ અને પ્રવાહીની જરૂર હોય છે. આવી સ્થિતિમાં, હળવો, પૌષ્ટિક અને સરળતાથી પચી શકે તેવો ખોરાક લેવો વધુ સારું છે. ગ્રાફિકમાં જોઈએ- પ્રશ્ન- બીમારી દરમિયાન કઈ વસ્તુઓ ટાળવી જોઈએ? જવાબ- કેટલીક વસ્તુઓ H1N1 ના ચેપને ગંભીર બનાવી શકે છે અથવા સ્વસ્થ થવામાં વિલંબ કરી શકે છે. તેથી, આ વસ્તુઓ ટાળવી જોઈએ, જેમ કે-