યુક્રેનમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ વચ્ચે યુરોપના નાટો દેશો રશિયા સાથેના સંભવિત ટકરાવની તૈયારીમાં લાગી ગયા છે. હવે નાટો દેશો હથિયારો, સૈનિકો અને સુરક્ષા માળખા પર વધુ ખર્ચ કરશે. રશિયા સતત યુરોપીય દેશોને ચેતવણી આપી રહ્યું છે. ગયા અઠવાડિયે BRICS સમિટ દરમિયાન રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને કહ્યું હતું કે જો યુરોપીય દેશો યુક્રેનમાં પોતાના સૈનિકો તહેનાત કરશે, તો તેને યુદ્ધ માનવામાં આવશે. આ તરફ ટ્રમ્પ પણ યુરોપીય દેશોને પોતાની સુરક્ષા પર વધુ ખર્ચ કરવા માટે ઘણી વખત કહી ચૂક્યા છે. આવી સ્થિતિમાં શુક્રવાર અને શનિવારે ડેનમાર્કની રાજધાની કોપનહેગનમાં નાટોના 32 સભ્ય દેશોના સંરક્ષણ વડાઓ મળ્યા હતા. નાટો દેશો GDPના 5% સુરક્ષા પર ખર્ચ કરશે બેઠકનું નેતૃત્વ ઇટાલીના એડમિરલ જ્યુસેપ કાવૉ દ્રાગોનેએ કર્યું છે. નાટો દેશોએ 2035 સુધીમાં સંરક્ષણ અને સુરક્ષા પર પોતાના GDPના 5% ખર્ચ કરવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો છે. આમાં 3.5% નાણાં સીધા સૈન્ય અને હથિયારો પર ખર્ચવામાં આવશે. બાકીના 1.5% રસ્તાઓ, સંચાર, સાયબર સુરક્ષા અને આવા અન્ય કામો પર ખર્ચવામાં આવશે, જે યુદ્ધ અથવા મોટા સંકટના સમયે ઉપયોગી થાય છે. અર્થાત્, આવનારા વર્ષોમાં યુરોપના દેશો માત્ર વધુ હથિયારો જ નહીં ખરીદે, પરંતુ સૈનિકોની તાલીમ, સૈન્ય મથકો અને અન્ય જરૂરી સુવિધાઓ પર પણ ખર્ચ વધારશે. આ જ તૈયારીના ભાગરૂપે અલગ-અલગ દેશોએ પોતાના સ્તરે પણ પગલાં લેવાનું શરૂ કરી દીધું છે. જર્મનીમાં જૂના તબીબી બંકરો ફરી ખોલવાની તૈયારી જર્મનીમાં 1979માં બનાવવામાં આવેલા તબીબી બંકરોનો ફરીથી ઉપયોગ કરવાની તૈયારી કરવામાં આવી રહી છે. યુદ્ધ અથવા મોટા હુમલાની સ્થિતિમાં ઘાયલોની સારવારની વ્યવસ્થા કરવી તેમનો હેતુ છે. નોર્વે પણ યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિ માટે પોતાની હોસ્પિટલ્સની તૈયારી વધારી રહ્યું છે. ત્યાં યુદ્ધમાં ઘાયલ સૈનિકો અને સામાન્ય લોકોની સારવાર માટે 7 હજાર બેડ ઉપલબ્ધ કરાવવાની તૈયારી છે. નોર્વેમાં સેના અને હોસ્પિટલો મળીને ઘાયલ લોકોને બહાર કાઢવા અને તેમની સારવાર કરવાની તૈયારી પણ કરી રહી છે. ટ્રમ્પે કહ્યું હતું- યુરોપિયન દેશોએ અમેરિકા પર વધુ નિર્ભર ન રહેવું જોઈએ નાટો દેશોના સંરક્ષણ ખર્ચમાં વધારો કરવા પાછળ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું દબાણ પણ એક મોટું કારણ છે. ટ્રમ્પ લાંબા સમયથી યુરોપિયન દેશોને પોતાની સુરક્ષા પર વધુ નાણાં ખર્ચવાની માગ કરતા આવ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે યુરોપિયન દેશોએ પોતાની સુરક્ષા માટે અમેરિકા પર ખૂબ વધુ નિર્ભર ન રહેવું જોઈએ. ગયા વર્ષે હેગમાં યોજાયેલી નાટો સમિટમાં સભ્ય દેશોએ 2035 સુધીમાં GDPના 5% જેટલો ખર્ચ સંરક્ષણ અને સુરક્ષા પર કરવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો હતો. આ સાથે યુક્રેન યુદ્ધે પણ યુરોપને પોતાની સૈન્ય તૈયારીઓ વધારવા માટે મજબૂર કર્યું છે. યુદ્ધ દરમિયાન ડ્રોન, મિસાઇલ અને એર ડિફેન્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં યુરોપીય દેશોની જરૂરિયાતો સામે આવી છે. નાટો હવે આ ખામીઓને દૂર કરવા પર પણ ભાર આપી રહ્યું છે. બ્રિટનથી લઈને પોલેન્ડ સુધી તૈયારીઓ તેજ પોલેન્ડ 2027થી દર વર્ષે 1 લાખ લોકોને સૈન્ય તાલીમ આપવાનું લક્ષ્ય છે. કુલ 5 લાખ લોકોને તાલીમ આપવાની યોજના છે. બ્રિટન દારૂગોળો અને વિસ્ફોટકો બનાવવાની 6 નવી ફેક્ટરીઓ બનાવવામાં આવશે. બ્રિટન દેશમાં બનાવવામાં આવેલા લાંબા અંતરના 7 હજાર હથિયારો ખરીદવાની યોજના પણ બનાવી રહ્યું છે. લિથુઆનિયા આ વર્ષે આશરે 5 હજાર યુવાનોને ફરજિયાત સૈન્ય સેવા માટે બોલાવવાની યોજના છે. સ્વીડન લોકોને સંકટની પરિસ્થિતિ માટે ઓછામાં ઓછા 7 દિવસની જરૂરી વસ્તુઓ ઘરમાં રાખવા કહેવામાં આવ્યું છે. યુરોપમાં હથિયારોની ખરીદી ઝડપથી વધી યુરોપના નાટો દેશો પોતાની સૈન્ય જરૂરિયાતો માટે મોટી માત્રામાં બીજા દેશો પાસેથી હથિયારો ખરીદી રહ્યા છે. SIPRI મુજબ, 2016-20ની સરખામણીમાં 2021-25 દરમિયાન યુરોપના 29 નાટો દેશોની હથિયારોની આયાતમાં 143%નો વધારો થયો. આ દરમિયાન આ દેશોની હથિયારોની આયાતમાં અમેરિકાનો હિસ્સો 58% રહ્યો.