નેપાળ ઓગસ્ટમાં ભોટેકોશી નદીમાં આવેલી પૂર જેવી તબાહી રોકવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ માટે ચાર હિમનદીઓથી બનેલા સરોવરોનું જળસ્તર ઘટાડવામાં આવશે. આથી નેપાળની સાથે ભારતમાં પણ પૂરનું જોખમ ઘટવાની આશા છે. આ પ્રોજેક્ટ પર 474 કરોડ રૂપિયા ખર્ચ થશે અને તેને 2033 સુધીમાં પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે. આ સરોવરોને કારણે બિહારમાં પૂરનું જોખમ રહે છે નેપાળ સરકારે આ કામ માટે મનાંગ જિલ્લાના થુલાગી, સંખુવાસભાની લોઅર વરુણ અને હોંગુ-2 સાથે સોલુખુમ્બુના લુમદિંગ સરોવરને પસંદ કર્યા છે. આ સરોવરો સમુદ્ર સપાટીથી 4050થી 5483 મીટરની ઊંચાઈ પર આવેલા છે. યોજના હેઠળ હોંગુ-2 સરોવરનું જળસ્તર એક મીટર ઘટાડવામાં આવશે. જ્યારે થુલાગી, લોઅર વરુણ અને લુમદિંગ સરોવરોનું જળસ્તર ત્રણ-ત્રણ મીટર ઘટાડવામાં આવશે. આ પૈકી ત્રણ સરોવરોનું પાણી કોશી નદી અને ગંડકી નદીમાં પહોંચે છે. આ બંને નદીઓ બિહારમાંથી પસાર થાય છે. તેથી આ યોજનાથી બિહારનાં વસાહતો, ખેતી અને રસ્તાઓ સહિતની આવશ્યક સુવિધાઓને પણ પૂરથી બચાવવામાં મદદ મળી શકે છે. સરોવરોનું જળસ્તર કેવી રીતે ઘટાડવામાં આવશે? ડૉ. ભટ્ટરાઈના જણાવ્યા મુજબ, સતત કામ કરવાની તક મળે તો ત્રણ વર્ષમાં તળાવોના જળસ્તરને ઘટાડી શકાય છે. પરંતુ આ તળાવો ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં આવેલા છે, જ્યાં ખરાબ હવામાનને કારણે વર્ષમાં માત્ર 5થી 6 મહિના જ કામ થઈ શકે છે. આ જ કારણે પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ કરવા માટે 2033 સુધીનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે. તેમણે જણાવ્યું કે આ યોજનાથી જોખમ સંપૂર્ણપણે દૂર થશે નહીં. જોકે, આ ચાર તળાવો ફાટે તો સૌથી વધુ નુકસાન થવાની આશંકા છે. તેથી તેમને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. ભારત, નેપાળ અને ચીનના 47 સરોવરોથી જોખમ ઓગસ્ટમાં નેપાળની ભોટેકોશી નદીમાં આવેલા પૂરએ હિમાલયના વિસ્તારોમાં હિમનદીઓથી બનેલા સરોવરોથી થતા જોખમને ફરી એકવાર સામે લાવી દીધો હતો. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર વિકાસ કાર્યક્રમ (UNDP) અને ઇન્ટરનેશનલ સેન્ટર ફોર ઇન્ટિગ્રેટેડ માઉન્ટેન ડેવલપમેન્ટના 2020ના અહેવાલ મુજબ ભારત, નેપાળ અને ચીનનાં 47 હિમનદી સરોવરોને વધુ જોખમવાળાં ગણાવવામાં આવ્યાં હતાં. આમાં નેપાળનાં 21, ચીનનાં 25 અને ભારતનું એક સરોવર સામેલ છે. આમાંથી 42 સરોવરોનું પાણી કોશી નદીમાં પહોંચે છે. તેમાંનાં 24 સરોવરો ચીનમાં અને 18 નેપાળમાં છે. કોશી નદી નેપાળથી ભારતના બિહારમાં આવે છે, તેથી આ સરોવરો ફાટવાથી બંને દેશોમાં પૂરનું જોખમ ઊભું થઈ શકે છે. આ પ્રોજેક્ટ માટે ગ્રીન ક્લાઈમેટ ફંડ ₹343 કરોડ આપશે ચારેય સરોવરોનું જળસ્તર ઘટાડવાની યોજના પર કુલ 474 કરોડ રૂપિયા ખર્ચાશે. તેમાં સૌથી વધુ 343 કરોડ રૂપિયા ગ્રીન ક્લાઈમેટ ફંડ આપશે. આ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના જળવાયુ કરાર હેઠળ રચાયેલું આંતરરાષ્ટ્રીય ભંડોળ છે. નેપાળ સરકાર 107 કરોડ અને UNDP 20 કરોડ રૂપિયા આપશે. આ ઉપરાંત ખાનગી ક્ષેત્ર તરફથી પણ 3 કરોડ રૂપિયા મળશે. આ પ્રોજેક્ટથી નેપાળમાં 38 લાખથી વધુ લોકોને લાભ મળવાનો અંદાજ છે. તેનાથી પૂરનાં કારણે થતા સંભવિત આર્થિક નુકસાનમાં પણ 212 કરોડ રૂપિયા સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે. ———————— આ સમાચાર પણ વાંચો… નેપાળની બુઢી ગંડકી નદીમાં પૂર: અનેક પુલ-ઘરો તણાઈ ગયા, 10 લોકો ગુમ; ભૂસ્ખલનથી સ્યારી નદીનો માર્ગ બંધ, બિહારમાં પણ જોખમ નેપાળના ગોરખા જિલ્લામાં બુઢી ગંડકી નદીમાં અચાનક પૂર આવવાથી અનેક ગામોને નુકસાન પહોંચ્યું છે. પૂરમાં આશરે 35 ઘરો અને 6 પુલ તણાઈ ગયા છે, જ્યારે ઓછામાં ઓછા 10 લોકો ગુમ થયા હતા.