પાકિસ્તાને મંગળવારે અમેરિકાના એક ડિપોર્ટેશન વિમાનને પોતાના દેશમાં ઉતરવાની મંજૂરી આપી નહોતી. આ વિમાનમાં ઓછામાં ઓછા 9 ઈરાની નાગરિકો સવાર હતા, જેમને પાકિસ્તાનના માર્ગે ઈરાન મોકલવાના હતા. ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સના અનુસાર, પાકિસ્તાનના અચાનક ઇનકાર બાદ વિમાનને રસ્તામાંથી જ અમેરિકા પરત ફરવું પડ્યું. મંગળવારે બપોર સુધીમાં તમામ ઈરાની નાગરિકોને વિમાનમાંથી ઉતારીને એરિઝોનાના ઇમિગ્રેશન ડિટેન્શન સેન્ટરમાં પાછા મોકલી દેવામાં આવ્યા હતા. એક અમેરિકન અધિકારી અને ઈરાની કેદીના એક સંબંધીને આ વાતની પુષ્ટિ કરી હતી. સંબંધીને આ માહિતી ઈરાનના એક અધિકારી પાસેથી મળી હતી. ઉડાન ભર્યાના 30 મિનિટ બાદ જ વિમાન પરત ફર્યું માનવાધિકાર સંગઠન હ્યુમન રાઈટ્સ ફર્સ્ટના અનુસાર, અમેરિકન ઇમિગ્રેશન એન્ડ કસ્ટમ્સ એન્ફોર્સમેન્ટ (ICE)નું એક નાનું ખાનગી વિમાન મંગળવારે સવારે આશરે 5 વાગ્યે એરિઝોનાના મેઝા શહેરથી રવાના થયું હતું. તેમાં 17 લોકોના બેસવાની જગ્યા હતી. ઉડાન ભર્યાના લગભગ 30 મિનિટ બાદ જ વિમાન પાછું ફરી આવ્યું અને મેસામાં ઉતર્યું. ત્યારબાદ તેને એ જ ICE કેન્દ્ર પાસે ઊભું રાખવામાં આવ્યું, જ્યાં ઈરાની નાગરિકોને અટકાયતમાં રાખવામાં આવ્યા હતા. સંસ્થાના જણાવ્યા મુજબ, તેણે છેલ્લા એક વર્ષમાં ICEનાં અનેક વિમાનોની ઉડાનો પર નજર રાખી છે. તેમાંથી બહુ ઓછાં વિમાનો એવા હતાં, જે ઉડાન ભર્યા બાદ પાછાં ફર્યાં હતાં. આ પહેલાં પણ 8 ઈરાનીઓની ઉડાન કોઈ કારણ વિના રદ થઈ હતી ઈરાની અમેરિકન લીગલ ડિફેન્સ ફંડનાં કાર્યકારી નિર્દેશક યાસ્મીન ચૂબિનના જણાવ્યા મુજબ, રવિવારે પણ એરિઝોનામાં અટકાયતમાં રાખવામાં આવેલા ઓછામાં ઓછા 8 ઈરાની નાગરિકોને વિમાનમાં બેસાડવામાં આવ્યા હતા. જોકે, બાદમાં કોઈ કારણ જણાવ્યા વિના ઉડાન રદ કરી દેવામાં આવી હતી. સંસ્થા દ્વારા અદાલતમાં દાખલ કરવામાં આવેલા દસ્તાવેજો અનુસાર, ઈરાની કેદીઓને ઈરાન સરકારના એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે તેમને પાકિસ્તાન લઈ જવામાં આવશે. ત્યાંથી આગળ તેમને ઈરાન મોકલવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી. પાકિસ્તાનના માર્ગે અફઘાન અને ઈરાની નાગરિકોને મોકલવાની તૈયારી ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર આ મહિને અફઘાનિસ્તાન અને ઈરાનના નાગરિકોને તેમના દેશ પરત મોકલવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ માટે ઓછામાં ઓછા બે વખત વિમાનો મોકલવામાં આવી શકે છે. આ લોકોને સીધા તેમના દેશમાં મોકલી શકાય તેમ નથી, તેથી પાકિસ્તાન મારફતે મોકલવાની યોજના છે. આ વ્યવસ્થાને લઈને ઇમિગ્રેશન અધિકારો માટે કામ કરતા સંગઠનો અને વકીલોએ સવાલો ઉઠાવ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે પાકિસ્તાન આવા લોકોને એવા દેશો સુધી પહોંચાડવામાં મદદ કરી રહ્યું છે, જ્યાં પરત ફર્યા બાદ તેમને ઉત્પીડનનો સામનો કરવો પડી શકે છે. પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા સજ્જાદ હૈદર ખાને શુક્રવારે અફઘાન નાગરિકોને પાકિસ્તાન મારફતે મોકલવાની યોજના અંગે કહ્યું હતું કે આ વ્યવસ્થા વિચારાધીન છે. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી હતી કે તમામ પક્ષોની સંમતિથી કોઈ માર્ગ નીકળી આવશે. જોકે, મંગળવારે ઈરાની નાગરિકોને લઈને આવેલા વિમાનને ઉતરવાની મંજૂરી ન આપવાના મામલે પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયે ટિપ્પણી કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. અમેરિકા પર ઈરાનમાં શરણ માગનારાઓની માહિતી આપવાનો આરોપ ઈરાનિયન અમેરિકન લીગલ ડિફેન્સ ફંડે આ ઉનાળામાં ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર વિરુદ્ધ કેસ દાખલ કર્યો હતો. સંગઠનનો આરોપ છે કે અમેરિકી સરકારે ઈરાન પાસેથી આશ્રય માગતા લોકોની ખાનગી માહિતી ઈરાન સરકાર સાથે વહેંચી. આના કારણે ડઝનેક લોકોના જીવ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. આ લોકોમાં કેટલાક તાજેતરમાં જ અમેરિકા પહોંચ્યા હતા અને ત્યાં આશ્રય માગ્યો હતો. જ્યારે ઓછામાં ઓછો એક વ્યક્તિ ઘણા વર્ષોથી અમેરિકામાં રહેતો હતો. જોકે, અહેવાલમાં એ જણાવવામાં આવ્યું નથી કે આ લોકો કયા માર્ગે અમેરિકા પહોંચ્યા હતા અને તેમણે આશ્રય માટે ક્યારે અરજી કરી હતી. સંગઠન મુજબ, આશ્રય માગનારાઓમાં ખ્રિસ્તી ધર્મ અપનાવી ચૂકેલા લોકો અને ઈરાન સરકારના વિરોધીઓનો સમાવેશ થાય છે. તેમાંથી ઘણા લોકો 2022માં ઈરાન સરકાર વિરુદ્ધ થયેલા પ્રદર્શનોમાં સામેલ થયા હતા. ઓક્ટોબરમાં થયેલી સુનાવણી દરમિયાન ડિપોર્ટેશનની વ્યવસ્થા સંભાળતા ICEના બે અધિકારીઓએ લોકોની ખાનગી માહિતી ઈરાન સાથે શેર કરવાના આરોપોને નકારી કાઢ્યા હતા. તેમનું કહેવું હતું કે ઈરાની અધિકારીઓ સાથેની વાતચીત માત્ર લોકોને પરત મોકલવાની વ્યવસ્થા કરવા અને પાસપોર્ટ જેવા જરૂરી દસ્તાવેજો મેળવવા માટે કરવામાં આવી હતી. કેટલાક ઈરાનીઓએ કહ્યું- મિસાઇલોના ખતરા છતાં પરત ફરવું વધુ સારું ઈરાની કેદીઓના વકીલ અલી રહનામાએ જણાવ્યું કે મંગળવારે વિમાનમાં સવાર કેટલાક લોકોને ઈરાન પરત ફર્યા બાદ પરેશાન કરવામાં આવી શકે છે. તેમાં એવા લોકો સામેલ છે, જેઓ ઈરાન સરકારના વિરોધી છે અથવા જેમને ત્યાં ખતરો હોઈ શકે છે. જોકે, રહનામાને એ ખબર નથી કે વિમાનમાં બેઠેલા કોઈ વ્યક્તિની ખાનગી માહિતી ઈરાન સરકારને આપવામાં આવી હતી કે નહીં. રહનામાએ જણાવ્યું કે તેમણે સોમવારે કસ્ટડીમાં રાખવામાં આવેલા કેટલાક ઈરાનીઓ સાથે મુલાકાત કરી હતી. તેમાંથી કેટલાક લોકોનું કહેવું હતું કે મિસાઇલોના હુમલાના ખતરા છતાં ઈરાન પરત ફરવું વધુ સારું છે. તેઓ અમેરિકાના ડિટેન્શન સેન્ટરમાં બંધ રહેવા માંગતા નથી. તેમણે જણાવ્યું કે વિમાન દ્વારા મોકલવામાં આવનારા લોકોમાં કેટલાક એવા હતા, જેઓ તાજેતરમાં જ અમેરિકા આવ્યા હતા અને ત્યાં આશ્રય માગ્યો હતો. જ્યારે ઓછામાં ઓછો એક વ્યક્તિ ઘણા વર્ષોથી અમેરિકામાં રહેતો હતો. અમેરિકાએ કહ્યું- કેટલાક લોકોનો ગુનાહિત રેકોર્ડ પણ છે સમાચાર પ્રકાશિત થયા બાદ અમેરિકાના હોમલેન્ડ સિક્યુરિટી વિભાગ (DHS)એ આ મામલે નિવેદન આપ્યું. વિભાગે જણાવ્યું કે વિમાનમાં સવાર કેટલાક લોકોનો ગુનાહિત રેકોર્ડ હતો. તમામ વિરુદ્ધ અમેરિકાથી દેશનિકાલ કરવાના અંતિમ આદેશો જાહેર થઈ ચૂક્યા હતા. વિભાગે જણાવ્યું કે ટ્રમ્પ પ્રશાસન મોટા પાયે લોકોને તેમના દેશ પરત મોકલવાનું અભિયાન ચલાવી રહ્યું છે. આ માટે કાયદા હેઠળ મળતી તમામ રીતોનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે 1979થી કોઈ ઔપચારિક રાજદ્વારી સંબંધો નથી. અમેરિકામાં ઈરાનનું કામકાજ વોશિંગ્ટન સ્થિત પાકિસ્તાની દૂતાવાસના એક અલગ વિભાગ મારફતે થાય છે. તેને ઈરાની ઇન્ટરેસ્ટ સેક્શન કહેવામાં આવે છે. ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સે આ વિભાગનો ઈમેલ અને ફોન દ્વારા સંપર્ક કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ ત્યાંથી કોઈ જવાબ મળ્યો નહીં.