બાંગ્લાદેશમાં કાવતરાના ભાગરૂપે શેખ હસીનાની સરકાર પાડવામાં આવી હતી. તેમના વિરુદ્ધ ચાલી રહેલા આંદોલન દરમિયાન જ વિદ્યાર્થી નેતાઓએ ચર્ચા શરૂ કરી દીધી હતી કે તેમના પછી દેશની કમાન કોણ સંભાળશે. આ દાવો મુહમ્મદ યુનુસના ભૂતપૂર્વ પ્રેસ સચિવ શફીકુલ આલમે કર્યો છે. આલમે સોશિયલ મીડિયા પર લખ્યું કે વિદ્યાર્થીઓએ યુનુસનો સંપર્ક કરવામાં ફ્રાન્સની સમાચાર એજન્સી AFPના પત્રકાર કાદરુદ્દીન શિશિરની મદદ લીધી હતી. તેઓ ઇચ્છતા હતા કે નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા મુહમ્મદ યુનુસ વચગાળાની સરકાર ચલાવે. 5 ઑગસ્ટ 2024ના રોજ હસીનાએ બાંગ્લાદેશ છોડી દીધું હતું. તેના બે દિવસ પહેલાં જ યુનુસ અને વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે વાતચીત થઈ હતી. સુરક્ષા એજન્સીઓને વાતચીતની જાણકારી જ નહોતી શફીકુલ આલમના જણાવ્યા અનુસાર, વિદ્યાર્થી નેતાઓને યુનુસ સુધી પોતાની વાત પહોંચાડવા માટે એક વિશ્વસનીય વ્યક્તિની જરૂર હતી. આવી સ્થિતિમાં AFPની ઢાકા સ્થિત ફેક્ટ-ચેકિંગ ટીમના તત્કાલીન સંપાદક કાદરુદ્દીન શિશિરે બંને પક્ષો વચ્ચે સંપર્ક કરાવવામાં મદદ કરી. આલમે દાવો કર્યો કે સુરક્ષા એજન્સીઓને આ વાતચીતની જાણકારી નહોતી. જો અધિકારીઓને આ વાતની જાણ થઈ જાત, તો શિશિર અને AFPની સમગ્ર ટીમને ખતરો થઈ શક્યો હોત. આલમે વાતચીતની સંપૂર્ણ વિગતો આપી નહોતી. એ પણ સ્પષ્ટ નથી કે શિશિરની ભૂમિકા માત્ર પ્રારંભિક વાતચીત કરાવવા પૂરતી મર્યાદિત હતી કે તેમણે આગળની વાતચીતમાં પણ ભાગ લીધો હતો. વિદ્યાર્થી આંદોલનના પ્રમુખ નેતાઓમાં સામેલ નાહિદ ઇસ્લામે તેમને વચગાળાની સરકારના મુખ્ય સલાહકાર બનાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. બાદમાં યુનુસના નેતૃત્વ હેઠળ વચગાળાની સરકાર બની. હસીના સરકાર વિરુદ્ધ આંદોલન કેવી રીતે શરૂ થયું હતું? બાંગ્લાદેશમાં 2024માં સરકારી નોકરીઓમાં અનામત વિરુદ્ધ વિદ્યાર્થી આંદોલન શરૂ થયું હતું. ત્યાં સરકારી નોકરીઓમાં 1971ના મુક્તિ સંગ્રામમાં લડનારા લોકોના પરિવારો માટે 30% સુધીની બેઠકો અનામત હતી. વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું હતું કે આને કારણે સામાન્ય યુવાનો માટે સરકારી નોકરી મેળવવાની તકો ઘટી રહી છે. તેઓ ઇચ્છતા હતા કે ભરતીમાં પરીક્ષા અને લાયકાતના આધારે વધુ નોકરીઓ આપવામાં આવે. આ જ માંગને લઈને શરૂ થયેલું આંદોલન ધીમે-ધીમે સરકાર વિરુદ્ધના પ્રદર્શનમાં ફેરવાઈ ગયું. સરકારની કાર્યવાહીમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો માર્યા ગયા. સંયુક્ત રાષ્ટ્રના અંદાજ મુજબ, જુલાઈ અને ઑગસ્ટ 2024 દરમિયાન આશરે 1,400 લોકોનાં મોત થયાં. યુનુસની વચગાળાની સરકાર બાદ સત્તામાં આવ્યા તારિક રહમાન યુનુસની વચગાળાની સરકારનું કામ ચૂંટણી કરાવીને સત્તા ચૂંટાયેલી સરકારને સોંપવાનું હતું. આ માટે 12 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ સામાન્ય ચૂંટણી યોજાઈ, જેમાં બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી (BNP)એ મોટી જીત મેળવી. પાર્ટીએ સંસદની 300માંથી 209 બેઠકો જીતી. ત્યારબાદ 17 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ તારિક રહમાને વડાપ્રધાન પદના શપથ લીધા. તેમના સત્તા સંભાળતાની સાથે જ યુનુસની વચગાળાની સરકારનો કાર્યકાળ પુરો થઈ ગયો. હવે દેશ પરત ફરવા માગે છે પૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીના બાંગ્લાદેશની ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીનાએ 19 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ કહ્યું હતું કે તેઓ ડિસેમ્બરમાં પોતાના દેશમાં પરત ફરશે. તેમણે કહ્યું કે, બાંગ્લાદેશની વર્તમાન તારિક રહમાન સરકાર તેમની ધરપકડ કરી શકે છે, તેમની હત્યા કરી શકે છે અથવા તેમને ટૉર્ચર કરી શકે છે, પરંતુ તેઓ આ જોખમોથી ડરતી નથી. હસીનાએ કહ્યું કે જોખમ ગમે તેટલું હોય, તેમને તેની કોઈ પડી નથી અને તેમણે પોતાના દેશમાં પરત ફરવાનું જ છે. રહમાનની સરકાર ઘણી વખત પ્રત્યર્પણની માંગ કરી ચૂકી છે તારિક રહમાનની સરકાર શેખ હસીનાને બાંગ્લાદેશ પરત મોકલવાની માંગ ઘણી વખત ઉઠાવી ચૂકી છે. આ મુદ્દાની અસર બાંગ્લાદેશ અને ભારતના સંબંધો પર પણ પડી છે. ભારતે ગયા મહિને યોજાયેલી BRICS સમિટમાં તારિક રહેમાનને સામેલ થવા માટેનું આમંત્રણ આપ્યું હતું. આ ઉપરાંત, ફેબ્રુઆરીથી જ ભારત તરફથી તેમને અલગથી ભારત આવવાનું આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું. જોકે, વડાપ્રધાન બન્યા બાદથી તારિક રહેમાને ભારતની મુલાકાત લીધી નથી. હસીનાના પ્રત્યર્પણનો મુદ્દો બંને દેશો વચ્ચે તણાવનું કારણ બન્યો છે. ——————————-