બ્રાઝિલના રાષ્ટ્રપતિ લૂલ દા સિલ્વા ચૂંટણી હારી શકે છે. ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ જાયર બોલ્સોનારોના પુત્ર ફ્લાવિયો બોલ્સોનારો મતદાનમાં તેમનાથી આગળ નીકળી ગયા છે. કોઈપણ ઉમેદવારને 50%થી વધુ મત મળ્યા નથી, તેથી હવે બ્રાઝિલમાં 25 ઑક્ટોબરે બીજા તબક્કાનું મતદાન થશે. 2022ની ચૂંટણી હાર્યા બાદ તખ્તાપલટના કાવતરાના કેસમાં જાયર બોલ્સોનારોને લગભગ 27 વર્ષની જેલની સજા મળી છે. લૂલ અને બોલ્સોનારો પરિવાર વચ્ચે ફરી મુકાબલો આ ચૂંટણી અત્યંત ધ્રુવીકૃત વાતાવરણને વધુ લાંબું કરી રહી છે. તેના પરિણામોની અસર બ્રાઝિલની સાથે સમગ્ર ક્ષેત્ર પર પડી શકે છે. લૂલાએ ચાર વર્ષ પહેલાં ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ જાયર બોલ્સોનારોને ખૂબ જ ઓછા અંતરથી હરાવ્યા હતા. આ વખતે તેમનો મુકાબલો જાયરના સૌથી મોટા પુત્ર ફ્લાવિયો બોલ્સોનારો સાથે છે. ફ્લાવિયો બોલ્સોનારો પોતાના પિતાના દક્ષિણપંથી આંદોલનને ફરી સત્તામાં લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. જાયર બોલ્સોનારો 2022ની ચૂંટણી હાર્યા બાદ તખ્તાપલટનું કાવતરું ઘડવાના મામલે 27 વર્ષની જેલની સજા ભોગવી રહ્યા છે. બીજા તબક્કાની અપેક્ષા પહેલેથી જ હતી, પરંતુ પહેલા તબક્કાનાં પરિણામો ચૂંટણી સર્વેક્ષણોના અંદાજ મુજબ રહ્યા નહીં. મોટા ભાગનાં સર્વેક્ષણોમાં લૂલાને પહેલા તબક્કામાં બોલ્સોનારો કરતાં આગળ બતાવવામાં આવ્યા હતા. બીજા તબક્કાની સંભવિત સ્થિતિને લઈને થયેલા સર્વેક્ષણોમાં લૂલા અને ફ્લાવિયો બોલ્સોનારો લગભગ બરાબરી પર હતા. તેથી મુકાબલો ખૂબ જ કાંટેની ટક્કરનો હોઈ શકે છે. પહેલા તબક્કામાં અન્ય 10 ઉમેદવારોને મત આપનારા મતદારો હવે રાષ્ટ્રપતિપદની ચૂંટણીની લડાઈના કેન્દ્રમાં છે. રોનાલ્ડો કૈયાડો અને રેનાન સેન્ટોસને મળીને આશરે 53 લાખ મત મળ્યા છે. બંને પહેલેથી જ કહી ચૂક્યા છે કે તેઓ બીજા તબક્કામાં કોઈપણ ઉમેદવારનું સમર્થન નહીં કરે. સર્વેક્ષણોના અંદાજ કરતાં બોલ્સોનારોનું પ્રદર્શન વધુ સારું રહ્યું પહેલા તબક્કા બાદ બોલ્સોનારો બે ટકાના અંતરથી આગળ રહ્યા. આથી સવાલ ઊભો થઈ રહ્યો છે કે અંતિમ ચૂંટણી સર્વેક્ષણોએ તેમના સમર્થનનો અંદાજ ઓછો કેમ લગાવ્યો. રવિવારે બોલ્સોનારોએ કહ્યું કે પરિણામો દર્શાવે છે કે બ્રાઝિલના લોકો પરિવર્તન ઈચ્છે છે. વિશ્લેષકોએ રોયટર્સને જણાવ્યું કે બોલ્સોનારોને એવા લોકોના “વિરોધી મતો”નો ફાયદો મળ્યો હોઈ શકે છે, જેઓ કોઈ અન્ય ઉમેદવારને પસંદ કરતા હતા. પરંતુ તેમના માટે લૂલાને હરાવવું પ્રાથમિકતા હતી. આવા ઘણા મતદારો બીજા તબક્કામાં બોલ્સોનારોને સમર્થન આપશે એવું અનુમાન હતું. હવે પહેલા તબક્કામાં જ તેમના સમર્થનથી બોલ્સોનારોને ફાયદો થયો છે. ત્રણ અઠવાડિયા બાદ યોજાનારા બીજા તબક્કામાં તેમના સમર્થન પર તેની અસર પડી શકે છે. રાજકીય વિશ્લેષક રાફેલ ફાવેટ્ટીએ રોયટર્સને જણાવ્યું, “વિરોધી મત બીજા તબક્કામાં થનારી હરીફાઈનો સંકેત આપે છે.” તેમણે કહ્યું, “હાલમાં તે ફ્લાવિયો બોલ્સોનારોને ફાયદો કરાવવો જોઈએ, પરંતુ બીજા તબક્કામાં તેમની સરસાઈની શક્યતા ઘટી જાય છે. તેનું કારણ એ છે કે તેમને મળનાર સમર્થન પહેલેથી જ મળી ગયું છે.” પરિણામો આવ્યા બાદ લૂલાએ કહ્યું કે મતોનો આંકડો “આશા કરતાં અલગ” રહ્યો. તેમણે કહ્યું કે તેઓ બીજા તબક્કામાં વધુ મજબૂતી સાથે પરત ફરશે. 80 વર્ષીય લૂલાએ કહ્યું, “હું માનું છું કે મને વિશ્વાસ હતો કે હું પહેલા તબક્કામાં જીતી જઈશ. ગેમ હવે શરૂ થવાની છે. અમે બ્રાઝિલના લોકોનું સમર્થન જીતીશું.” કોંગ્રેસમાં પણ જમણેરી પક્ષોને લીડ પહેલા તબક્કામાં બોલ્સોનારોનું સારું પ્રદર્શન બ્રાઝિલના જમણેરી પક્ષોની વ્યાપક મજબૂતીનો એક ભાગ રહ્યું. બોલ્સોનારોની લિબરલ પાર્ટી (PL)ના નેતૃત્વમાં જમણેરી પક્ષો કોંગ્રેસના બંને ગૃહોમાં મજબૂત પ્રદર્શન કરી રહ્યા હતા. અનુમાન હતું કે PL ચેમ્બર ઑફ ડેપ્યુટીઝમાં સૌથી મોટો પક્ષ બનવાની સ્થિતિમાં રહેશે અને સેનેટમાં પણ તેની બેઠકો વધશે. બોલ્સોનારો પરિવારના અન્ય સભ્યોને પણ જીત મળી. પૂર્વ ફર્સ્ટ લેડી મિશેલ બોલ્સોનારોએ ફેડરલ ડિસ્ટ્રિક્ટમાંથી સેનેટની બેઠક જીતી. તેઓ ફ્લાવિયો બોલ્સોનારોની સાવકી માતા છે અને આ તેમનું પ્રથમ ચૂંટાયેલું પદ છે. ફ્લાવિયોના ભાઈ કાર્લોસ બોલ્સોનારો સાન્ટા કાતારિનામાંથી સેનેટ માટે ચૂંટાયા. પરિણામો દર્શાવે છે કે ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ જાયર બોલ્સોનારોની આસપાસ ઊભું થયેલું રાજકીય આંદોલન હજુ પણ મજબૂત ચૂંટણી શક્તિ છે. આ આંદોલનને “બોલ્સોનારિસ્તા” કહેવામાં આવે છે. જાયર બોલ્સોનારોને પોતે ચૂંટણી લડવા પર પ્રતિબંધ હોવા છતાં આ આંદોલન મજબૂત રહ્યું છે. લુઇઝિયાના સ્ટેટ યુનિવર્સિટીમાં ઇતિહાસ અને આંતરરાષ્ટ્રીય અભ્યાસના સહાયક પ્રોફેસર તથા લૂલાના જીવન પર પુસ્તક લખી ચૂકેલા આન્દ્રે પાગ્લિયારિનીએ અલ જઝીરાને જણાવ્યું કે વિધાનસભા માટે દક્ષિણપંથી ઉમેદવારોનું અપેક્ષા કરતાં સારું પ્રદર્શન મજબુત જનસમર્થન તરફ સંકેત આપે છે. તેમણે કહ્યું, “લાખો બ્રાઝિલિયનો હજુ પણ સ્પષ્ટપણે માને છે કે દક્ષિણપંથ તેમના મૂલ્યો અને ભવિષ્ય અંગેના વિચારોને સૌથી સારી રીતે વ્યક્ત કરે છે.” કોંગ્રેસના પરિણામો માત્ર ચૂંટણીની રાત પૂરતા મર્યાદિત નહીં રહે. બંને ગૃહોમાં પહેલેથી જ રૂઢિચુસ્ત સાંસદોનું પ્રભુત્વ હતું. દક્ષિણપંથની મજબૂત હાજરીને કારણે લૂલાના ફરીથી રાષ્ટ્રપતિ બન્યા બાદ તેમના એજન્ડાને આગળ વધારવું વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે. જો બોલ્સોનારો જીતે છે, તો તેમને પોતાની પ્રાથમિકતાઓ પર કામ કરવાની વધુ તક મળી શકે છે. તેમાં પોતાના પિતા માટે માફી માગવાનું તેમનું વચન પણ સામેલ છે. મોંઘવારી, ગુના અને અમેરિકા સાથેના તણાવ વચ્ચે ચૂંટણી આ ચૂંટણી લેટિન અમેરિકાની સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા માટે એક મહત્વપૂર્ણ સમયે યોજાઈ રહી છે. બ્રાઝિલના લોકો અપરાધ અને રોજિંદા જીવનના વધતા ખર્ચને લઈને ચિંતિત છે. દેશના અમેરિકા સાથેના સંબંધો પણ સતત તણાવપૂર્ણ બની રહ્યા છે. આ ચૂંટણી પર સમગ્ર પ્રદેશની નજર છે, કારણ કે હાલની અનેક ચૂંટણીઓમાં લેટિન અમેરિકાનો ઝુકાવ ઝડપથી જમણેરી દિશા તરફ ગયો છે.