સોશિયલ મીડિયા પર ઘણીવાર એસેન્શિયલ ઓઇલ્સના ઉપયોગ સાથે જોડાયેલા વીડિયો વાયરલ થતા રહે છે. કોઈ તેનો ઉપયોગ વાળની વૃદ્ધિ વધારવા માટે કરવાની સલાહ આપે છે, તો કોઈ ત્વચાને ચમકદાર બનાવવા અને તણાવ ઘટાડવા માટે. આ વીડિયો અને ઘરગથ્થુ ઉપાયોને જોઈને ઘણા લોકો એસેન્શિયલ ઓઇલ્સનો ઉપયોગ શરૂ કરી દે છે. કુદરતી વસ્તુઓમાંથી બનેલા હોવાથી લોકો તેને સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત માની લે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તેનો ખોટી રીતે ઉપયોગ ફાયદાને બદલે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે? હકીકતમાં, એસેન્શિયલ ઓઇલ્સ ખૂબ જ ગાઢ અને કન્સન્ટ્રેટેડ હોય છે. તેને સીધા ત્વચા પર લગાવવાથી, જરૂર કરતાં વધુ ઉપયોગ કરવાથી અથવા યોગ્ય જાણકારી વિના વાપરવાથી ત્વચામાં બળતરા, એલર્જી, માથાનો દુખાવો અને અન્ય સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં એસેન્શિયલ ઓઇલ્સ ખરીદવાથી લઈને તેનો ઉપયોગ કરવા અને સંગ્રહ કરવા સુધી કેટલીક સાવચેતીઓ રાખવી જરૂરી છે. તેથી આજે ‘કામના સમાચાર’ માં આપણે એસેન્શિયલ ઓઇલ્સના યોગ્ય ઉપયોગ વિશે વાત કરીશું. સાથે જ જાણીશું કે- નિષ્ણાત- ડૉ. સંદીપ અરોરા, સિનિયર કન્સલ્ટન્ટ, ડર્મેટોલોજી, અપોલો સ્પેક્ટ્રા હોસ્પિટલ, દિલ્હી સવાલ- એસેન્શિયલ ઑઇલ શું છે? જવાબ- એસેન્શિયલ ઑઇલ લૅવેન્ડર, પેપરમિન્ટ, ટી ટ્રી, યુકેલિપ્ટસ અને રોઝમેરી જેવા છોડનાં ફૂલો, પાંદડાં, છાલ, મૂળ અથવા ફળોમાંથી કાઢવામાં આવતા ખાસ પ્રકારના તેલ હોય છે. તેમાં છોડની વિશિષ્ટ સુગંધ અને કેટલાક કુદરતી તત્ત્વો હાજર હોય છે. આ તેલ ઘણાં ઘટ્ટ હોય છે, તેથી તેનો ઉપયોગ કરવાની યોગ્ય રીત જાણવી જરૂરી છે. સવાલ- એસેન્શિયલ ઑઇલનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે કયા કામોમાં કરવામાં આવે છે? જવાબ- તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે અરોમાથેરાપી, રૂમમાં સુગંધ ફેલાવવા, મસાજ અને ત્વચા તેમજ વાળની સંભાળ માટે કરવામાં આવે છે. દરેક એસેન્શિયલ ઑઇલનો ઉપયોગ એકસરખો હોતો નથી. તેથી તેનો ઉપયોગ કરતાં પહેલાં યોગ્ય માહિતી મેળવવી અને જરૂરી સાવચેતીઓ રાખવી જરૂરી છે. એસેન્શિયલ ઑઇલ્સના તમામ ઉપયોગ ગ્રાફિકમાં જુઓ- સવાલ- સૌથી લોકપ્રિય એસેન્શિયલ ઑઇલ કયા છે? જવાબ- બજારમાં અનેક પ્રકારના એસેન્શિયલ ઑઇલ્સ મળે છે. તેમાંથી કેટલાક તેલ પોતાની સુગંધ અને વિવિધ ઉપયોગોને કારણે ખૂબ લોકપ્રિય છે, જેમ કે- સવાલ- આમાંથી કયું એસેન્શિયલ ઑઇલ કયા કામમાં આવે છે? જવાબ- અલગ-અલગ એસેન્શિયલ ઑઇલ્સનો ઉપયોગ તેમની સુગંધ અને ગુણધર્મોના આધારે જુદાં-જુદાં કામો માટે કરવામાં આવે છે, જેમ કે- સવાલ- એસેન્શિયલ ઓઇલના ઉપયોગમાં લોકો સામાન્ય રીતે કઈ ભૂલો કરે છે? જવાબ- આ દરમિયાન લોકો ઘણી નાની-નાની ભૂલો કરે છે, જે ત્વચામાં બળતરા, એલર્જી અને અન્ય સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે. બધી ભૂલો ગ્રાફિકમાં જુઓ- ચાલો હવે આ ભૂલોને વિગતવાર સમજીએ- ભૂલ 1: સીધું ત્વચા પર લગાવવું આ ખોટું કેમ છે? શું કરવું? ભૂલ 2: સેન્સિટિવ જગ્યાઓ પર લગાવવું આ કેમ ખોટું છે? શું કરવું? ભૂલ 3: વધારે પ્રમાણમાં ઉપયોગ કરવો આ કેમ ખોટું છે? શું કરવું? ભૂલ 4: એસેન્શિયલ ઑઇલ પીવું આ કેમ ખોટું છે? શું કરવું? ભૂલ 5: નાના બાળકો માટે ઉપયોગ કરવો શા માટે ખોટું છે? શું કરવું? ડૉક્ટરની સલાહ વિના તેનો ઉપયોગ ન કરો. ભૂલ 6: લાંબા સમય સુધી ડિફ્યુઝરમાં ઉપયોગ કરવો શા માટે ખોટું છે? શું કરવું? ભૂલ 7: ઘણા એસેન્શિયલ ઑઇલ્સને મિક્સ કરવા શા માટે ખોટું છે? શું કરવું? ભૂલ 8: એક્સપાયર થયેલું ઓઇલ વાપરવું આ ખોટું કેમ છે? શું કરવું? ભૂલ 9: ખોટી રીતે સ્ટોર કરવું આ ખોટું કેમ છે? શું કરવું? ભૂલ 10: ફોટોસેન્સિટિવ સિટ્રસ ઓઇલ લગાવવું આ કેમ ખોટું છે? શું કરવું? સવાલ- એસેન્શિયલ ઑઇલનો ઉપયોગ કરવાની સાચી રીત શું છે? જવાબ- એસેન્શિયલ ઑઇલનો ઉપયોગ કરતા પહેલાં લેબલ પર આપેલી સૂચનાઓનું પાલન કરવું જરૂરી છે. તેનો સાચો ઉપયોગ ગ્રાફિકમાં જુઓ- સવાલ- એસેન્શિયલ ઓઇલ ખરીદતી વખતે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ? જવાબ- આ દરમિયાન માત્ર સુગંધ અથવા કિંમત જોવાને બદલે ગુણવત્તા, લેબલ અને ઉપયોગની માહિતી જરૂર વાંચો. તમામ જરૂરી સાવચેતીઓ ગ્રાફિકમાં જુઓ- સવાલ- એસેન્શિયલ ઓઇલનો પેચ ટેસ્ટ કેવી રીતે કરવો? જવાબ- તેને પોઇન્ટર્સ દ્વારા સમજો- સવાલ- કયા લોકોએ એસેન્શિયલ ઓઇલનો ઉપયોગ કરતી વખતે વધુ સાવચેતી રાખવી જોઈએ? જવાબ- કેટલાક લોકોએ એસેન્શિયલ ઓઇલનો ઉપયોગ કરતા પહેલાં ડૉક્ટરની સલાહ જરૂર લેવી જોઈએ, જેમ કે- સવાલ- કયા સંકેતો દેખાય તો એસેન્શિયલ ઑઇલનો ઉપયોગ બંધ કરી દેવો જોઈએ? જવાબ- એસેન્શિયલ ઑઇલનો ઉપયોગ કર્યા પછી શરીરમાં કોઈ અસામાન્ય પ્રતિક્રિયા દેખાય તો તેનો ઉપયોગ તરત જ બંધ કરી દો, જેમ કે- સવાલ- એસેન્શિયલ ઑઇલથી એલર્જી અથવા ત્વચા પર પ્રતિક્રિયા થાય તો શું કરવું? જવાબ- આવી સ્થિતિમાં તરત જ કેટલાક પગલાં લો- સવાલ- જો એસેન્શિયલ ઑઇલ આંખોમાં જતું રહે તો શું કરવું? જવાબ- આવી સ્થિતિમાં કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખો- સવાલ- જો બાળક ભૂલથી એસેન્શિયલ ઓઈલ પી લે તો શું કરવું? જવાબ- આવી સ્થિતિમાં તરત આ પગલાં લો- *************** ગ્રાફિક્સ- વિપુલ શર્મા