વડોદરાની 24 વર્ષની પ્રતિભાશાળી અને દેખાવડી લાગતી રિચાના મોં પર આજે ચિંતાના વાદળો ઘેરાયેલા હતા. કારણ હતું તેના પપ્પાની તબિયત. તે જ્યારે નોકરી પર ગઇ હતી ત્યારે અચાનક તેના મમ્મીનો ફોન આવ્યો કે તારા પપ્પાને હાર્ટ એટેક આવ્યો છે અને ઘરની નજીક આવેલી એક મલ્ટિસ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલમાં સારવાર માટે દાખલ કરાયા છે. આ સમાચાર સાંભળીને રિચા તરત જ હોસ્પિટલ પહોંચી. જ્યાં તેને પપ્પાની તબિયતની તો ચિંતા હતી જ સાથોસાથ હોસ્પિટલનું બિલ કેટલું આવશે તેની પણ ચિંતા થવા લાગી કેમ કે રિચા 30 હજાર રૂપિયાનો માસિક પગાર ધરાવતી કોર્પોરેટ નોકરી કરે છે. તેની સિવાય તેના ઘરમાં કમાવવાવાળું બીજું કોઇ નથી. આવી સ્થિતિમાં મલ્ટિસ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલનો મોટો ખર્ચ તેને કેવી રીતે પરવડે? અહીં રજૂ કરાયેલું રિચાનું પાત્ર કાલ્પનિક છે પણ તેના મનમાં જે મૂંઝવણ છે તે કદાચ તમે પણ અનુભવી હશે અથવા તો તમારી આસપાસમાં રહેતા કોઇ પરિવારને આવી મૂંઝવણ અનુભવતા જોયો હશે. આજના સમયમાં હોસ્પિટલનું પગથિયું ચડવું બહુ મોંઘું બની ગયું છે. તમે જે સાંસદોને ચૂંટીને દિલ્હી મોકલ્યા છે તેમને પણ આ વાતનો મોડે-મોડે અંદાજો આવ્યો છે એટલે તેમણે સરકારને કહ્યું છે કે ખાનગી હોસ્પિટલો રૂમનું જે ભાડું વસૂલે છે તે ઘટાડો. આજની સન્ડે બિગ સ્ટોરીમાં વાત તમને સ્પર્શતા આ મુદ્દાની. આજે સ્કૂલ, કોલેજ, યુનિવર્સિટીઓની જેમ ખાનગી હોસ્પિટલોનો રાફડો ફાટી નીકળ્યો છે. તેમનું રેટ કાર્ડ ફિક્સ નથી. પરિણામે મનફાવે તેવી રકમ વસૂલવામાં આવતી હોવાની પ્રજાની બૂમરેંગ છે. હોસ્પિટલમાં દર્દીને પહેલાં મેડિક્લેમ છે કે નહીં તે અંગે પૂછવામાં આવે છે. જો મેડિક્લેમ હોય તો તે પ્રમાણે ચાર્જ વસૂલાય છે અને જો મેડિક્લેમ ના હોય તો ચાર્જ ઘટી જાય છે. આમ ખાનગી હોસ્પિટલો તરફથી લૂંટ ચલાવવામાં આવતી હોવાના આરોપો લોકો ઘણીવાર લગાવે છે. અમદાવાદના એક ડૉક્ટરે પોતાનું નામ ન આપવાની શરતે તેમની પાસે આવેલા 2 કિસ્સા પણ કહ્યા. કિસ્સો 1
એક પેશન્ટના સગા મર્સિડિઝ કારમાં તેને સારવાર માટે લઇને આવ્યા. ડૉક્ટરે તેમને તપાસ્યા અને પછી રિપોર્ટ કરાવવાનું કહ્યું. એ સગાએ પૈસા બચાવવા માટે ટ્રસ્ટ સંચાલિત લેબોરેટરીમાં જઇને રિપોર્ટ કરાવ્યા. કિસ્સો 2
એક અત્યંત ધનાઢ્ય પરિવારના સભ્યએ તેના ડૉક્ટરને એકવાર ફોન કર્યો અને કહ્યું કે હવે ઘરમાં અમે બધા લોકો જેનરિક દવા લઇએ છીએ. ડૉક્ટરે તેને આનું કારણ પૂછ્યું તો તેણે કહ્યું કે અમને બીજી દવાઓ બહુ મોંઘી પડતી હતી. ઉપરના આ 2 કિસ્સા દર્શાવે છે કે હોસ્પિટલના મોંઘા બીલથી સામાન્ય લોકો જ પરેશાન છે તેવું નથી. લોકોના વધતાં જતાં રોષના કારણે જ ખાનગી હોસ્પિટલોમાં સારવારનો ખર્ચ ઓછો કરવા માટે સંસદની સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ સ્થાયી સમિતિએ જુદી જુદી હોસ્પિટલોમાં સર્વે કર્યો હતો. જેનો રિપોર્ટ સંસદમાં મૂક્યો છે. સરકારી હોસ્પિટલોમાં સુવિધાઓ નથી મળતી
રિપોર્ટમાં ખાનગી હોસ્પિટલોના મનસ્વી ચાર્જ પર ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. તેમાં ઘણી ખાનગી હોસ્પિટલોમાં રૂમનું ભાડું તે જ વિસ્તારની થ્રી સ્ટાર હોટલ કરતાં પણ ઘણું વધારે હોવાનો ઉલ્લેખ છે. સાથે એ પણ કહેવાયું છે કે સરકારી હોસ્પિટલમાં સુવિધાના અભાવથી લોકો ખાનગી હોસ્પિટલ તરફ વળ્યા છે. સમિતિનું કહેવું છે કે ઘણી ખાનગી હોસ્પિટલોમાં માત્ર રૂમમાં રહેવા માટે દર્દીઓ પાસેથી વધુ રકમ વસૂલાય છે. જેથી પહેલેથી જ મોંઘી સારવારનો ખર્ચ વધુ વધી જાય છે. જેના કારણે હોસ્પિટલમાં દાખલ દર્દીના કુલ બિલનો મોટો હિસ્સો રૂમના ભાડામાં જાય છે. જેથી હોસ્પિટલોમાં રૂમનું ભાડું એક નિશ્ચિત મર્યાદાની અંદર હોવું જોઇએ. તેના માટે થ્રી સ્ટાર હોટલના રૂમની કિંમતને આધાર બનાવી શકાય છે. હોસ્પિટલોના બિલની વિગતો જોયાં બાદ સમિતિએ આ ભાડામાં ઘટાડો કરવાનું સૂચન કર્યું છે. આ સાથે જ સમિતિએ એક એવું સૂચન પણ કર્યું છે જે સરકાર સ્વીકારી લે તો સામાન્ય દર્દીઓને કદાચ મોટી રાહત મળી શકે છે. સમિતિએ સરકારને કહ્યું છે કે સરકારી અને ખાનગી પ્રયાસોથી વીમાનું એક એવું મોડલ તૈયાર કરો જેમાં પરિવારને OPDમાં થતાં ખર્ચનો લાભ પણ મળે. અલગ અલગ કેટેગરી પ્રમાણે ભાડું
કમિટીએ એ પણ માન્યું છે કે કેન્સર, હાર્ટ એટેક તથા કિડની ફેલ્યોર જેવી ગંભીર બીમારીની સારવારના ખર્ચમાં પણ મોટો તફાવત છે. રૂમની કિંમત વધવાથી હોસ્પિટલનું આખું બિલ વધી જાય છે. ઘણી હોસ્પિટલોમાં રૂમની અલગ અલગ કેટેગરી પ્રમાણે અન્ય ખર્ચાઓ પણ બદલાઇ જાય છે. એટલે કે જો દર્દી મોંઘો રૂમ લે છે તો તે પ્રમાણે ડૉક્ટરની ફી, નર્સિંગ અને કેટલીક અન્ય સેવાઓના ચાર્જ પણ વધી શકે છે. જેમ કે સરકારી હોસ્પિટલોમાં દાખલ થવાનો સરેરાશ ખર્ચ 6,631 રૂપિયા છે. જ્યારે ખાનગીમાં તે 50,509 રૂપિયા છે. એવામાં રુમનું ભાડું ઘટાડવાની દર્દીની કુલ સારવારનો ખર્ચ પણ ઓછો થઇ શકે છે. સમિતિએ ખાસ કરીને મોટા મહાનગરોમાં આ વ્યવસ્થા લાગુ કરવાની વાત કરી છે. હવે નીચે આપેલા ગ્રાફિક્સની મદદથી સમજો કે સરકારી હોસ્પિટલ અને ખાનગી હોસ્પિટલમાં થતી સારવારના ખર્ચમાં કેટલો ફેર હોય છે. સરકારી હોસ્પિટલ અને ખાનગી હોસ્પિટલ થતી પ્રસૂતિના ખર્ચમાં રહેલા મોટા તફાવતનો પણ આ રિપોર્ટમાં ઉલ્લેખ છે. અમુક ડૉક્ટર્સ સાથે મળીને જે મલ્ટિસ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલ બનાવે છે તેમાં સામાન્ય રીતે 2500 રૂપિયા આસપાસથી સ્પેશિયલ રૂમનું ભાડું ચાલુ થાય છે. જો કે કોર્પોરેટ હોસ્પિટલના રૂમનું એક દિવસનું ભાડું 6 હજાર રૂપિયાથી વધુ હોય છે. સરકાર ભલામણ સ્વીકારે તો નવો નિયમ આવશે
આ રિપોર્ટ પર ચર્ચા કર્યા બાદ જો સરકાર આ ભલામણોને સ્વીકારી લે તો ખાનગી હોસ્પિટલોમાં રૂમના ભાડાને લઇને નવો નિયમ આવી શકે છે. જેનાથી દર્દીઓ તેમ જ તેમના પરિવારજનોને સારવાર શરૂ કરાવતાં પહેલાં ખર્ચનો અંદાજ લગાવવામાં સરળતા રહેશે. જે સમિતિએ આ સૂચન કર્યું છે તેના અધ્યક્ષ ઉત્તર પ્રદેશના સાંસદ રામ ગોપાલ યાદવ છે. સમિતિમાં અધ્યક્ષ સહિત કુલ 31 સાંસદો છે. જેમાં ગુજરાતના બે સાંસદો બાબુ દેસાઇ અને મુકેશ દલાલનો સમાવેશ થાય છે. સાંસદ મુકેશ દલાલે દિવ્ય ભાસ્કરને જણાવ્યું હતું કે, પ્રાઇવેટ હોસ્પિટલમાં મેડિકલના ચાર્જીસ વધુ છે તેની ચર્ચા હતી, બીજું કંઇ નથી. રિપોર્ટ હજુ મૂકાયો છે. પાર્લામેન્ટમાં હવે આવશે. અમે રેગ્યુલર આખા દેશમાં વિઝીટ કરતાં હોઇએ છીએ. તેમાં સ્ટેક હોલ્ડરની તેમજ મેમ્બરની ફરિયાદ મળતી હોય છે. આ રિપોર્ટ 450થી 500 પાનાંનો છે. તેનો અભ્યાસ કરવો પડે પછીથી જ કંઇ કહી શકાય. જ્યારે અમદાવાદ મેડિકલ એસોસિએશનના પ્રમુખ ડૉ. જીજ્ઞેશ શાહે દિવ્ય ભાસ્કરને કહ્યું કે, બે ટાઇપની હોસ્પિટલો હોય છે. એકની માલિકી ડૉક્ટર્સની અને બીજાની માલિકી કોર્પોરેટની હોય છે. મેડિક્લેમ હોય તો તેમાં સામાન્ય વર્ગના લોકોના 2થી 3 લાખ રૂપિયાનો વીમો હોય છે. તેમાં વીમા કંપની તરફથી વીમાની રકમના 1% જ રૂપિયા રૂમ ચાર્જીસ તરીકે મળે છે. એટલે કે એક દિવસના 2થી 3 હજાર રૂપિયા જ ચૂકવાય છે. હવે સવાલ એ છે કે શું સરકાર આ ભલામણોને કાયદાનું રૂપ આપીને ખાનગી હોસ્પિટલોની મનમાની પર લગામ કસશે? કે પછી આ સૂચનો માત્ર કાગળ પર જ રહી જશે?