આજે 2026ના સાહિત્યના નોબેલ પુરસ્કારની જાહેરાત કરવામાં આવશે. સ્વીડિશ અકાદમી ભારતીય સમય અનુસાર સાંજે 4:30 વાગ્યે વિજેતાના નામની જાહેરાત કરશે. જાહેરાત પહેલાં બુકમેકરોના અનુમાનમાં ચીનની લેખિકા કૈન શ્વે સૌથી આગળ ચાલી રહી છે. ભારતના લેખક અમિતાવ ઘોષનું નામ પણ સંભવિત વિજેતાઓમાં સામેલ છે. ભારતમાંથી અત્યાર સુધી માત્ર રવીન્દ્રનાથ ટાગોરને સાહિત્યનો નોબેલ પુરસ્કાર મળ્યો છે. તેમને 1913માં આ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો. તેઓ નોબેલ જીતનાર પ્રથમ એશિયાઈ પણ હતા. નોબેલ પુરસ્કારના વિજેતાઓને ડિસેમ્બરમાં સ્વીડનની રાજધાની સ્ટોકહોમમાં સન્માનિત કરવામાં આવશે. તેમને મેડલ, ડિપ્લોમા અને પુરસ્કારની રકમ આપવામાં આવશે. પુરસ્કારની રકમ 1.2 કરોડ સ્વીડિશ ક્રોના એટલે કે આશરે 11.5 કરોડ રૂપિયા છે. સપના જેવી વાર્તાઓ લખે છે કૈન શ્વે ચીનની 73 વર્ષની લેખિકા કૈન શ્વે આ વખતે સાહિત્યના નોબેલ પુરસ્કાર માટે સૌથી મજબૂત દાવેદાર માનવામાં આવી રહી છે. તેમનું અસલી નામ ડેંગ શિયાઓહુઆ છે. કૈન શ્વેની વાર્તાઓ સામાન્ય વાર્તાઓથી અલગ હોય છે. તેમાં સપના જેવા દૃશ્યો હોય છે અને વાર્તા કરતાં પાત્રોના મનમાં ચાલી રહેલા વિચારો પર વધુ ધ્યાન આપવામાં આવે છે. તેમના લેખનની તુલના પ્રસિદ્ધ લેખકો ફ્રાન્ઝ કાફ્કા અને જ્યોર્જ લુઇસ બોર્હેસ સાથે પણ કરવામાં આવી છે. તેમનાં ચર્ચિત પુસ્તકોમાં ‘ધ લાસ્ટ લવર’, ‘લવ ઇન ધ ન્યૂ મિલેનિયમ’ અને ‘આઈ લિવ ઇન ધ સ્લમ્સ’નો સમાવેશ થાય છે. અમિતાવ ઘોષ ઇન્ટરનેશનલ બુકરની શોર્ટલિસ્ટમાં પહોંચ્યા હતા ભારતીય લેખક અમિતાવ ઘોષનું જાણીતું પુસ્તક ‘સી ઓફ પોપીઝ’ 2008માં ઇન્ટરનેશનલ બુકર પુરસ્કારના શોર્ટલિસ્ટમાં સામેલ થયું હતું. આ પુસ્તક તેમની આઇબિસ ટ્રિલોજીનો પ્રથમ ભાગ છે. ઘોષની પુસ્તકોમાં ઇતિહાસ, પર્યાવરણ અને આબોહવા પરિવર્તન જેવા મુદ્દાઓ મુખ્યત્વે જોવા મળે છે. તેમનું બીજું જાણીતું પુસ્તક ‘ધ ગ્રેટ ડિરેન્જમેન્ટ’ આબોહવા પરિવર્તન અને મનુષ્યો પર તેની અસરો વિશે છે. દક્ષિણ એશિયાઈ મૂળના અન્ય જાણીતા લેખકોમાં સલમાન રશ્દી, માઇકલ ઓન્ડાટ્જે અને મોરિશિયસની ભારતીય મૂળની લેખિકા આનંદા દેવીનો સમાવેશ થાય છે. જાપાન-ઓસ્ટ્રેલિયા સહિત 10 દેશોના લેખકો પણ નોબેલની રેસમાં જાપાનના જાણીતા લેખક હારુકી મુરાકામી લાંબા સમયથી સાહિત્યના નોબેલના સંભવિત વિજેતાઓમાં સામેલ છે. ઓસ્ટ્રેલિયાના જેરાલ્ડ મર્નેન અને અમેરિકાના થોમસ પિન્ચન પણ મુખ્ય નામોમાં સામેલ છે. આ ઉપરાંત મેક્સિકોની ક્રિસ્ટિના રિવેરા ગાર્સા, સ્પેનના એન્રિક વિલા-માતાસ, પોર્ટુગલની લિદિયા જોર્જ, રશિયાની લ્યુડમિલા ઉલિત્સ્કાયા, કેનેડાની માર્ગરેટ એટવુડ અને ફ્રાન્સના મિશેલ હ્વેલબેકનાં નામ પણ ચર્ચામાં છે. જોકે, આ સત્તાવાર દાવેદારોની યાદી નથી. સ્વીડિશ અકાદમી સંભવિત વિજેતાઓની શોર્ટલિસ્ટ જાહેર કરતું નથી. છેલ્લા 10 વર્ષમાં 4 મહિલાઓને મળ્યો સાહિત્યનો નોબેલ છેલ્લા 10 વર્ષમાં સાહિત્યનો નોબેલ 10 લેખકોને મળ્યો, જેમાં 4 મહિલાઓ હતી. તેમાંના 6 લેખકોએ અંગ્રેજી સિવાયની અન્ય ભાષાઓમાં લખ્યું હતું, જ્યારે 6 વિજેતાઓ યુરોપમાંથી હતા. 2024માં દક્ષિણ કોરિયાની હાન કાંગ એશિયામાંથી આ પુરસ્કાર જીતનાર લેખિકા હતી. આ દરમિયાન દક્ષિણ એશિયામાંથી કોઈ લેખક જીત્યો નથી. દર વર્ષે સ્વીડિશ અકાદમી નામાંકનો મંગાવે છે. તેમાં અકાદમીના સભ્યો, સાહિત્ય અને ભાષાના પ્રોફેસરો, ભૂતપૂર્વ નોબેલ વિજેતાઓ અને લેખક સંગઠનોના પ્રમુખો નામ મોકલી શકે છે. લેખકો પોતાને નામાંકિત કરી શકતા નથી. નોબેલ સમિતિ પહેલાં 15થી 20 નામ પસંદ કરે છે, ત્યારબાદ મે મહિનામાં તેને 5 ઉમેદવારો સુધી મર્યાદિત કરવામાં આવે છે. આ પછી સ્વીડિશ અકાદમીના 18 સભ્યો મતદાન દ્વારા વિજેતાની પસંદગી કરે છે. 50 વર્ષ સુધી ગુપ્ત રહે છે નામાંકન સ્વીડિશ અકાદમી નોબેલ માટે નામાંકિત લેખકોની લાંબી યાદી અથવા ટૂંકી યાદી જાહેર કરતી નથી. નામાંકન સંબંધિત માહિતી 50 વર્ષ સુધી ગુપ્ત રહે છે. તેથી 2026માં કયા લેખકોને નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા, તેની સંપૂર્ણ માહિતી 2076માં સામે આવશે. નોબેલના રેકોર્ડ મુજબ, સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણન, શ્રી અરવિંદ, તારાશંકર બંદ્યોપાધ્યાય અને આર.કે. નારાયણ જેવા ભારતીય લેખકોને અલગ-અલગ વર્ષોમાં સાહિત્યના નોબેલ પુરસ્કાર માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. ———————————- આ સમાચાર પણ વાંચો: 2026ના કેમિસ્ટ્રી નોબેલ ફ્રાન્સ-જાપાનના વૈજ્ઞાનિકોને મળ્યો:અણુઓના મિરર ઈમેજનો 100 વર્ષ જૂનો કોયડો ઉકેલ્યો હતો; દવાઓ બનાવવામાં મદદ મળશે 2026નો કેમિસ્ટ્રી નોબેલ પુરસ્કાર ફ્રાન્સના વૈજ્ઞાનિક હેનરી બી. કાગન અને જાપાનના કેન્સો સોઈને આપ્યો છે. બંને વૈજ્ઞાનિકોએ રસાયણશાસ્ત્રની લગભગ 100 વર્ષ જૂની મૂંઝવણ ઉકેલી છે. હેનરી બી. કાગન અને કેન્સો સોઈ એ સમજાવવામાં મોટી મદદ કરી છે કે મિરર ઈમેજ જેવા દેખાતા બે અણુઓમાંથી માત્ર એક જ અણુ કેવી રીતે બનાવી શકાય છે. આ શોધ ખાસ કરીને દવાઓ બનાવવામાં કામ આવશે. વાંચો સંપૂર્ણ સમાચાર…