બ્રિટન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે એક યૌન અપરાધીને લઈને વિવાદ શરૂ થઈ ગયો છે. શાબીર અહેમદ બ્રિટનની કુખ્યાત ગ્રૂમિંગ ગેંગ સાથે સંકળાયેલો છે. તેને 30 બાળકોના યૌન શોષણનો દોષી ઠેરવવામાં આવ્યો છે. શાબીર મૂળ રૂપે પાકિસ્તાનનો રહેવાસી છે પરંતુ તેની પાસે બ્રિટિશ નાગરિકતા છે. હવે બ્રિટન શાબીરને પાકિસ્તાન મોકલવા માગે છે, પરંતુ ઇસ્લામાબાદે તેને સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે. પાકિસ્તાને બ્રિટનને ચેતવણી આપી છે કે જો શાબીરને રાખવાનું દબાણ કરવામાં આવ્યું, તો તે ગેરકાયદેસર પ્રવાસીઓને પાછા લેવા, સુરક્ષા સહયોગ અને ગુપ્ત માહિતી શેર કરવા જેવા મુદ્દાઓ પર ફરીથી વિચાર કરી શકે છે. કોણ છે શાબીર અહેમદ? 73 વર્ષીય શાબીર અહેમદ પાકિસ્તાન મૂળનો છે. બાળકોના યૌન શોષણના કેસમાં તેને 22 વર્ષની જેલની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી. તે લગભગ 14 વર્ષ જેલમાં વિતાવી ચૂક્યો છે અને તાજેતરમાં જ મુક્ત થયો છે. બ્રિટન તેની નાગરિકતા સમાપ્ત કરી ચૂક્યું છે અને હવે તેને પાકિસ્તાન મોકલવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. જોકે પાકિસ્તાનનું કહેવું છે કે શાબીરે પોતાનું મોટાભાગનું જીવન બ્રિટનમાં વિતાવ્યું, ત્યાં જ તેનો ઉછેર થયો અને ત્યાં જ તેણે ગુના કર્યા, તેથી તેની જવાબદારી પણ બ્રિટને જ ઉઠાવવી જોઈએ. વિઝા પ્રતિબંધના સમાચારોથી પણ નારાજ પાકિસ્તાન બ્રિટનના કેટલાક મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે જો પાકિસ્તાન શાબીર અહેમદને પાછો લેવાનો ઇનકાર કરે છે, તો બ્રિટિશ સરકાર પાકિસ્તાની નાગરિકોના વિઝા પર કડકાઈ કરી શકે છે. કેટલાક રિપોર્ટ્સમાં પાકિસ્તાનને મળતી આર્થિક સહાય ઘટાડવાની પણ વાત કહેવામાં આવી છે. જોકે, બ્રિટન તરફથી આ પગલાંઓની સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. પરંતુ પાકિસ્તાની અધિકારીઓએ આ અંગે નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. ડેઇલી ટેલિગ્રાફ સાથેની વાતચીતમાં એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે જો વિઝા અને આર્થિક મદદનો ઉપયોગ દબાણ બનાવવા માટે કરવામાં આવશે, તો તેનાથી બંને દેશોના સંબંધો પર નકારાત્મક અસર પડી શકે છે. શાબીર અહેમદ કેસની ટાઈમલાઈન 2012: 22 વર્ષની જેલની સજા
બ્રિટનની અદાલતે રોચડેલ ગ્રૂમિંગ ગેંગ કેસમાં શાબીર અહેમદને 30 બાળકોના યૌન શોષણનો દોષિત ઠેરવ્યો. અદાલતે તેને 22 વર્ષ કેદની સજા સંભળાવી. 2016: બ્રિટિશ નાગરિકતા સમાપ્ત
દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા બાદ બ્રિટિશ સરકારે શાબીર અહેમદની બ્રિટિશ નાગરિકતા સમાપ્ત કરી દીધી. જુલાઈ 2026: 14 વર્ષ પછી જેલમાંથી મુક્તિ
લગભગ 14 વર્ષ જેલમાં વિતાવ્યા પછી શાબીર અહેમદને કડક શરતો સાથે મુક્ત કરવામાં આવ્યો. તેના પર ઇલેક્ટ્રોનિક દેખરેખ, નિર્ધારિત વિસ્તારની બહાર ન જવું અને અન્ય ઘણા પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યા. જુલાઈ 2026: બ્રિટને પાકિસ્તાન મોકલવાના પ્રયાસો શરૂ કર્યા
મુક્તિ પછી, બ્રિટિશ સરકારે શાબીર અહેમદને પાકિસ્તાન મોકલવા માટે ઇસ્લામાબાદ સાથે વાતચીત શરૂ કરી. જુલાઈ 2026: પાકિસ્તાને સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો
પાકિસ્તાને કહ્યું કે તે શાબીર અહેમદને સ્વીકારશે નહીં. સાથે જ ચેતવણી આપી કે જો તેના પર દબાણ કરવામાં આવશે, તો તે ગેરકાયદેસર પ્રવાસીઓની વાપસી, સુરક્ષા સહયોગ અને ગુપ્ત માહિતીની વહેંચણી જેવા મુદ્દાઓ પર તેના વલણ પર ફરીથી વિચાર કરી શકે છે. બ્રિટન-પાકિસ્તાન વચ્ચે ગેરકાયદેસર પ્રવાસીઓને પાછા મોકલવાનો કરાર બ્રિટન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે 2022થી એક કરાર છે. આ અંતર્ગત પાકિસ્તાન તેના એવા નાગરિકોને પાછા લે છે, જેમને બ્રિટનમાં રહેવાની મંજૂરી નથી. આમાં મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના લોકો શામેલ છે: કોઈ વ્યક્તિને પાકિસ્તાન પાછા મોકલતા પહેલા તેની ઓળખ અને નાગરિકતાની પુષ્ટિ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ પાકિસ્તાન તેના માટે જરૂરી યાત્રા દસ્તાવેજો જારી કરે છે અને તેને પાછો મોકલી દેવામાં આવે છે. આ કરારમાં ફક્ત લોકોને પાછા મોકલવાનો જ સમાવેશ થતો નથી. બંને દેશો ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર, માનવ તસ્કરી અને સંગઠિત અપરાધનો સામનો કરવામાં પણ એકબીજાને સહયોગ આપે છે. કરાર પછી પણ પાકિસ્તાન શાબીરને કેમ સ્વીકારતું નથી? આનું કારણ માત્ર રાજકીય નથી, પરંતુ નાગરિકતા અને કાયદા સાથે સંકળાયેલા ઘણા જટિલ મુદ્દાઓ છે. 1. પાકિસ્તાનનો દાવો- શાબીર તેનો નાગરિક નથી બ્રિટને શાબીર અહેમદની બ્રિટિશ નાગરિકતા પહેલાથી જ સમાપ્ત કરી દીધી હતી. જ્યારે, પાકિસ્તાનનું કહેવું છે કે શાબીરે પોતાની પાકિસ્તાની નાગરિકતા પણ છોડી દીધી હતી. આવી સ્થિતિમાં, ઇસ્લામાબાદનો દાવો છે કે તે તેને પાકિસ્તાની નાગરિક માની શકે નહીં. 2. 2022નો કરાર દરેક કિસ્સામાં લાગુ પડતો નથી બ્રિટન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે 2022માં થયેલા રિટર્ન્સ કરાર હેઠળ પાકિસ્તાન પોતાના એવા નાગરિકોને પાછા લે છે, જેમને બ્રિટનમાં રહેવાનો કાનૂની અધિકાર નથી. પરંતુ કોઈ વ્યક્તિને પાછા મોકલતા પહેલા તેની રાષ્ટ્રીયતા અને ઓળખની પુષ્ટિ કરવી જરૂરી હોય છે. જો પાકિસ્તાન એ માનવાનો ઇનકાર કરી દે કે સંબંધિત વ્યક્તિ તેનો નાગરિક છે, તો તેને પાછા મોકલવાની પ્રક્રિયા અટકી શકે છે. 3. બ્રિટનનો કાયદો પણ અવરોધ બન્યો શાબીર અહેમદનો મામલો બીજા મામલાઓથી અલગ છે. તે 1973 પહેલા બ્રિટન આવી ગયો હતો. તે સમયના કાયદા હેઠળ આવા કેટલાક લોકોને દેશમાંથી બહાર મોકલવા પર પ્રતિબંધ હતો. તેથી બ્રિટન ઈચ્છવા છતાં તેને પાકિસ્તાન મોકલી શકતું ન હતું. હવે બ્રિટિશ સરકારે આ કાનૂની અડચણને દૂર કરવા માટે કાયદામાં ફેરફાર કર્યો છે. પરંતુ આ પછી પણ શાબીરને પાકિસ્તાન ત્યારે જ મોકલી શકાય છે, જ્યારે પાકિસ્તાન તેને સ્વીકારવા તૈયાર હોય. શું 2022નો કરાર તૂટી શકે છે? બ્રિટિશ સંસદમાં સરકારે જણાવ્યું છે કે પાકિસ્તાન સાથેની હાલની રિટર્ન્સ વ્યવસ્થા હેઠળ ગયા વર્ષે લગભગ 1,300 એવા લોકોને પાકિસ્તાન મોકલવામાં આવ્યા હતા, જેમને બ્રિટનમાં રહેવાનો અધિકાર નહોતો. આમાં ઘણા ગંભીર ગુનાઓમાં દોષિત લોકો પણ સામેલ હતા. એટલે કે પાકિસ્તાન સામાન્ય રીતે પોતાના નાગરિકોને પાછા લેવાનો ઇનકાર કરતું નથી. શાબીર અહેમદનો મામલો તેની નાગરિકતા અને કાનૂની સ્થિતિને કારણે અલગ માનવામાં આવી રહ્યો છે. ગ્રૂમિંગ ગેંગ શું છે જેની સાથે શબીર અહેમદ જોડાયેલો છે ગ્રૂમિંગ ગેંગ એવા ગુનેગારોનો સમૂહ હોય છે, જે બાળકોને મિત્રતા, પ્રેમ, પૈસા, ભેટ અથવા અન્ય લાલચ આપીને પોતાની જાળમાં ફસાવે છે. આ પછી તેમનું યૌન શોષણ કરે છે. આમાંથી ઘણી છોકરીઓ ગર્ભવતી થઈ અને તેમને ગર્ભપાત કરાવવો પડ્યો. ઘણી છોકરીઓએ પોતાના બાળકોને જન્મ આપ્યો, પરંતુ તેઓ તેમના પિતાનું નામ પણ જાણતી ન હતી. આ ગ્રૂમિંગ ગેંગ્સ સમગ્ર બ્રિટનમાં કામ કરતી હતી, પરંતુ રોશડેલ, રોધરહેમ અને ટેલફોર્ડ રાજ્યોમાં તેમણે સૌથી વધુ છોકરીઓને ફસાવી.