ઘણીવાર અચાનક પૈસાની જરૂર પડી જાય છે અને તે સમયે આપણી પાસે વિકલ્પો મર્યાદિત હોય છે. હવે માની લો કે તમને ₹3 લાખની જરૂર પડી છે અને તમારી પાસે ₹5 લાખની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) છે. FD પર તમને વાર્ષિક 7% વ્યાજ મળી રહ્યું છે. હવે તમારી સામે બે વિકલ્પ છે. પહેલો, FD તોડીને પૈસા ઉપાડી લો. બીજો, FD ચાલુ રાખીને તેની સામે લોન લઈ લો.

બંને વિકલ્પમાં તમને જરૂરી પૈસા મળી જશે, પરંતુ બંનેની કિંમત અલગ હશે. તેથી નિર્ણય લેતા પહેલાં બંનેનો સંપૂર્ણ હિસાબ સમજવો જરૂરી છે.

FD તોડશો તો શું થશે?

માની લો કે તમારી ₹5 લાખની FD એક વર્ષની છે અને તેના પર 7% વ્યાજ મળે છે. જો FD સંપૂર્ણ સમયગાળા સુધી ચાલુ રહે તો એક વર્ષમાં તમને લગભગ ₹35,000 વ્યાજ મળશે.

પરંતુ 6 મહિના બાદ તમને ₹3 લાખની જરૂર પડી અને તમે FD સમય પહેલાં તોડી નાખી, તો આ સ્થિતિમાં બેંક સામાન્ય રીતે FD પર નક્કી કરેલા મૂળ વ્યાજદરને બદલે તે સમયગાળા માટે લાગુ પડતા વ્યાજદર પ્રમાણે વ્યાજ આપે છે. આ ઉપરાંત, બેંકની નીતિ મુજબ સમય પહેલાં FD તોડવા બદલ ચાર્જ પણ લાગી શકે છે.

કેટલી પેનલ્ટી અને કેટલું વ્યાજ?

માની લો કે FD માટે 6 મહિનાનો લાગુ પડતો વ્યાજદર 6% છે અને બેંક 1% પેનલ્ટી વસૂલે છે. આવી સ્થિતિમાં અસરકારક વ્યાજદર 5% રહી જશે.

₹5 લાખ પર 6 મહિના માટે 5%ના દરે લગભગ ₹12,500 વ્યાજ મળશે. એટલે કે સંપૂર્ણ સમયગાળા સુધી FD ચાલુ રાખવાથી મળનારા લગભગ ₹35,000 વ્યાજની સરખામણીએ વ્યાજની આવકમાં લગભગ ₹22,500નો તફાવત આવી શકે છે.

FD સામે લોન લો તો કેટલો ખર્ચ થશે?

હવે બીજો વિકલ્પ જોઈએ. તમે FD તોડી નથી અને બેંક પાસેથી તેની સામે ₹3 લાખની લોન લઈ લીધી. માની લો કે બેંક FDના વ્યાજદર કરતાં 1.5% વધુ વ્યાજદર પર લોન આપે છે. એટલે કે 7% વ્યાજ ધરાવતી FD સામે લોનનો વ્યાજદર લગભગ 8.5% રહેશે.

જો ₹3 લાખની લોન 6 મહિના માટે લેવામાં આવે તો તેના પર લગભગ ₹12,750 વ્યાજ ચૂકવવું પડશે. આ દરમિયાન તમારી ₹5 લાખની FD ચાલુ રહેશે અને તેના પર FDનું વ્યાજ પણ મળતું રહેશે.

એટલે કે જો ₹3 લાખની જરૂર માત્ર 6 મહિના માટે હોય તો આ ઉદાહરણમાં FD સામે લોન લેવી સસ્તી પડી રહી છે. જોકે, ₹3 લાખની લોન બાદમાં ચૂકવવી પડશે.

FD સામે લોન ક્યારે વધુ યોગ્ય વિકલ્પ બની શકે?

જો તમને થોડા સમય માટે પૈસાની જરૂર હોય અને થોડા મહિનામાં રકમ પરત મળવાની અપેક્ષા હોય, તો FD સામે લોન એક વિકલ્પ બની શકે છે.

આમાં તમારી FD ચાલુ રહે છે. પૈસાની જરૂરિયાત પૂરી થયા બાદ તમે લોન ચૂકવી શકો છો. સાથે જ FD સમય પહેલાં તોડવાથી મળતા ઓછા વ્યાજનું નુકસાન પણ ટાળી શકાય છે.

FD ક્યારે તોડવી યોગ્ય બની શકે?

જો તમને લાંબા સમય માટે પૈસાની જરૂર હોય અને લોન ક્યારે ચૂકવી શકશો તે સ્પષ્ટ ન હોય, તો માત્ર FD બચાવી રાખવા માટે લોન લેવી મોંઘી પડી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં FD તોડવાથી થતું નુકસાન અને લોનની કુલ કિંમતની સરખામણી કરવી જોઈએ. ખાસ કરીને જ્યારે લોનનો વ્યાજદર ઘણો વધારે હોય ત્યારે આ ગણતરી કરવી વધુ જરૂરી છે.

નિર્ણય લેતા પહેલાં આ 3 બાબતો તપાસો

સૌ પ્રથમ બેંકને પૂછો કે આજે FD સમય પહેલાં તોડશો તો તમારા હાથમાં ખરેખર કેટલી રકમ આવશે. ત્યારબાદ FD સામે મળતી લોનનો વ્યાજદર અને તેના પર લાગતા તમામ ચાર્જ વિશે માહિતી મેળવો. ત્યારબાદ બંને વિકલ્પનો કુલ ખર્ચ કાઢો. જો થોડા મહિનાઓ માટે જ પૈસાની જરૂર હોય અને ટૂંક સમયમાં રકમ પરત મળવાની શક્યતા હોય, તો FD સામે લોનનો વિકલ્પ વિચારવામાં આવી શકે છે.

જો લાંબા સમય માટે પૈસાની જરૂર હોય, તો FD તોડવાથી થતો ખર્ચ અને લોન લેવાની કુલ કિંમતની સરખામણી કરવી વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.