Chenab River dam: ભારતે સિંધુ જળ સંધિને લઈને પોતાના જૂના વલણમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. આ ફેરફારની અસર હવે જમ્મુ-કાશ્મીરના વિકાસ કાર્યોમાં જોવા મળી રહી છે. લાંબા સમયથી અટકેલા પ્રોજેક્ટ્સને ફરી શરૂ કરવામાં આવી રહ્યા છે. આ જ કડીમાં ચિનાબ નદી પર પ્રસ્તાવિત 1850 મેગાવોટના સાવલકોટ જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટને લઈને ભારતે મહત્વનું પગલું ભર્યું છે. છેલ્લા 40 વર્ષથી આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ માત્ર કાગળ પર જ અટવાયેલો હતો. હવે તેના જમીન પર સાકાર થવાની આશા વધી છે. ભારત સરકાર પશ્ચિમી નદીઓના પાણીનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરવાની દિશામાં ઝડપથી આગળ વધી રહી છે. આ અંતર્ગત સાવલકોટ ડેમના ટેન્ડરની પ્રક્રિયાને પણ વેગ આપવામાં આવ્યો છે.

ચાર દાયકાની રાહનો હવે અંત

સાવલકોટ હાઇડ્રો ઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ છેલ્લા લગભગ ચાર દાયકાથી અનેક સમસ્યાઓમાં ફસાયેલો હતો. તેનું સૌથી મોટું કારણ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલી સિંધુ જળ સંધિ હતી. આ સંધિને લઈને પાકિસ્તાન સતત આ પ્રોજેક્ટ સામે વાંધો ઉઠાવતું રહ્યું હતું. પાકિસ્તાન આ પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપવા તૈયાર નહોતું. હવે ભારતે પાકિસ્તાનના વાંધાઓને અવગણીને પ્રોજેક્ટના નિર્માણ તરફ મહત્વની પ્રગતિ કરી છે. લગભગ 31 હજાર કરોડ રૂપિયાના અંદાજિત ખર્ચવાળો આ પ્રોજેક્ટ ચિનાબ બેસિનમાં ભારતના મોટા જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ્સમાં સામેલ થશે.

શરૂઆતના ટેન્ડર માટે 5 મોટી કંપનીઓએ બોલી લગાવી 

આ મેગા પ્રોજેક્ટને જમીન પર ઉતારવા માટે શરૂઆતના કામનું પહેલું ટેન્ડર બહાર પાડવામાં આવ્યું છે. આ કામ માટે અંદાજિત ખર્ચ 5,129 કરોડ રૂપિયા નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. ટેન્ડર મેળવવા માટે દેશની પાંચ જાણીતી કંપનીઓએ પોતાની બોલી લગાવી છે. તેમાં અદાણી ગ્રુપ, હિન્દુસ્તાન કન્સ્ટ્રક્શન કંપની (HCC), પટેલ એન્જિનિયરિંગ, લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો (L&T) અને ઋત્વિક પ્રોજેક્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે. પાંચ મોટી કંપનીઓની આ ભાગીદારીને પ્રોજેક્ટની દિશામાં મહત્વનું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

પશ્ચિમી નદીઓના પાણીનો થશે વધુ ઉપયોગ

સિંધુ જળ સંધિ બાદથી ચિનાબ નદી પર ડેમ બનાવવાનું મહત્વ વધી ગયું છે. ચિનાબ પશ્ચિમી નદીઓમાં સામેલ છે. તેના પાણીના ઉપયોગને લઈને લાંબા સમયથી ચર્ચા ચાલી રહી છે. હવે ભારત ચિનાબ નદી પર પોતાની જળવિદ્યુત ક્ષમતાનો વધુમાં વધુ ઉપયોગ કરવા માટે આગળ વધી રહ્યું છે. સાવલકોટ પ્રોજેક્ટ આ વ્યૂહરચનાનો મહત્વનો ભાગ છે. જો પ્રોજેક્ટ નિર્માણના આગળના તબક્કામાં પહોંચશે, તો જમ્મુ-કાશ્મીર સહિત ચિનાબ બેસિનમાં ભારતની સ્થિતિ વધુ મજબૂત બની શકે છે.

વીજ ઉત્પાદન વધશે, રોજગારીની નવી તકો ઊભી થશે

સાવલકોટ પ્રોજેક્ટ એવા સમયે ઝડપ પકડી રહ્યો છે જ્યારે ચિનાબ બેસિનમાં પહેલાથી જ અનેક જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ ચાલી રહ્યું છે. હાલમાં કિરુ, ક્વાર અને રતલે જેવા પ્રોજેક્ટ્સ પણ આ વિસ્તારમાં વિકસાવવામાં આવી રહ્યા છે. 1850 મેગાવોટનો સાવલકોટ પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થયા બાદ જમ્મુ-કાશ્મીરની વીજ ઉત્પાદન ક્ષમતામાં મોટો વધારો થઈ શકે છે. તેનાથી વિસ્તારની વીજળીની જરૂરિયાત પૂરી કરવામાં મદદ મળશે. પૂરતી વીજળી મળવાથી સ્થાનિક સ્તરે આર્થિક પ્રવૃત્તિઓને પણ વેગ મળી શકે છે. સાથે જ ડેમના નિર્માણથી વિસ્તારમાં રોજગારીની નવી તકો ઊભી થવાની શક્યતા છે.

આ પણ વાંચો: ‘ચેનાબ બ્રિજ’ ની ભવ્યતા અને વંદે ભારતની રફતારનો કુદરત સાથે સંગમ, જુઓ સુંદર નજારો