લાંબા સમયથી અટવાયેલા કિશાઉ મલ્ટીપર્પઝ ડેમ પ્રોજેક્ટને હવે મોટી ગતિ મળી છે. કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી બેઠકમાં ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ, રાજસ્થાન, દિલ્હી અને હરિયાણાના મુખ્યમંત્રીઓએ પ્રોજેક્ટને આગળ વધારવા સહમતિ દર્શાવી છે. હવે પ્રોજેક્ટને મંજૂરી માટે કેન્દ્રીય કેબિનેટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
ટોન્સ નદી પર બનશે વિશાળ જળાશય
કિશાઉ મલ્ટીપર્પઝ ડેમ પ્રોજેક્ટ ઉત્તરાખંડમાં યમુનાની મહત્વપૂર્ણ સહાયક નદી ટોન્સ પર પ્રસ્તાવિત છે. આ પ્રોજેક્ટનો હેતુ પાણીનો સંગ્રહ કરીને સિંચાઈ, પીવાના પાણીની સપ્લાય અને જળવિદ્યુત ઉત્પાદન વધારવાનો છે. આ ઉપરાંત, જળાશયમાંથી નિયંત્રિત રીતે પાણી છોડવાથી યમુના નદીમાં સ્વચ્છ પાણીનો પ્રવાહ વધારવા અને તેને પુનર્જીવિત કરવાના પ્રયાસોને પણ મદદ મળી શકે છે.
કેન્દ્ર સરકાર ઉઠાવશે 90% ખર્ચ
રાજ્યો વચ્ચે થયેલી સહમતિ મુજબ, પ્રોજેક્ટના વોટર કમ્પોનન્ટના ખર્ચનો 90% હિસ્સો કેન્દ્ર સરકાર કેન્દ્રીય સહાય તરીકે ઉઠાવશે. બાકીનો 10% ખર્ચ છ રાજ્યો વચ્ચે વહેંચવામાં આવશે. હિમાચલ પ્રદેશના પાણીના હિસ્સાને લઈને ચાલતા મુદ્દાને પણ ઉકેલવાનો નિર્ણય લેવાયો છે. હિમાચલ પ્રદેશને ફાળવાયેલું પાણી દિલ્હી અને રાજસ્થાનને આપવામાં આવશે, જ્યારે વીજળી ઉત્પાદન સંબંધિત હિમાચલ પ્રદેશના ખર્ચનો હિસ્સો દિલ્હી અને રાજસ્થાન વહેંચશે.
ચાર રાજ્યો અને દિલ્હીને મળશે વધારાનું પાણી
લગભગ રૂ.15,000 કરોડના આ પ્રોજેક્ટથી વિવિધ રાજ્યોને વધારાનું પાણી મળવાની અપેક્ષા છે.
હરિયાણા : 836 ક્યુસેક
ઉત્તર પ્રદેશ : 543.2 ક્યુસેક
રાજસ્થાન : 163.52 ક્યુસેક
દિલ્હી : 105.28 ક્યુસેક
વધારાના પાણીથી સિંચાઈ અને પીવાના પાણીની જરૂરિયાતો પૂરી કરવામાં મદદ મળશે. સાથે જ વીજળી ઉત્પાદનને પણ વેગ મળવાની શક્યતા છે.
યમુનાને પુનર્જીવિત કરવાની દિશામાં પગલું
કિશાઉ જળાશયમાંથી પાણીનો સંગ્રહ અને નિયંત્રિત પ્રવાહ યમુનામાં પાણીની ઉપલબ્ધતા સુધારવામાં મદદરૂપ બની શકે છે. કેન્દ્ર અને રાજ્યો આ પ્રોજેક્ટને યમુનાના પુનર્જીવનના મોટા પ્રયાસ સાથે જોડીને જોઈ રહ્યા છે.
હવે આગળ શું?
છ રાજ્યો વચ્ચે સહમતિ બન્યા બાદ હવે પ્રોજેક્ટની મંજૂરી પ્રક્રિયા આગળ વધશે. કિશાઉ મલ્ટીપર્પઝ ડેમ પ્રોજેક્ટને કેન્દ્રીય કેબિનેટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવશે. કેબિનેટની મંજૂરી બાદ અમલીકરણની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ શકે છે. લાંબા સમયથી ચાલતા આંતરરાજ્ય વિવાદો ઉકેલાયા બાદ આ પ્રોજેક્ટ પાણી સુરક્ષા, સિંચાઈ અને જળવિદ્યુત ક્ષેત્રે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
આ પણ વાંચો : Surat : પતિએ પત્નીને જ ‘વાઈફ સ્વેપિંગ’ માટે ધકેલી, દેરાણી બોલી- ‘આ તો આજકાલ કોમન છે’