નોકરી, અભ્યાસ અથવા ધંધા માટે મકાન ભાડે લેતા લોકો માટે ભાડા કરાર એક મહત્વનો દસ્તાવેજ હોય છે. તે મકાનમાલિક અને ભાડુઆત વચ્ચે નક્કી થયેલી શરતોને લેખિત સ્વરૂપ આપે છે. તેમાં માસિક ભાડું, એડવાન્સ, વીજળી-પાણીનું બિલ, ઘર ખાલી કરવાના નિયમો અને અન્ય શરતો હોય છે. ઘણા લોકો એગ્રીમેન્ટ વગર ઘર ભાડે લઈ લે છે અથવા માત્ર સાદા સ્ટેમ્પ પેપર પર સહી કરીને કામ ચલાવી લે છે. જોકે, વિવાદ ઉભો થાય ત્યારે યોગ્ય રીતે તૈયાર કરાયેલો અને બંને પક્ષની સહી ધરાવતો આ લેખિત દસ્તાવેજ મહત્વનો પુરાવો બની શકે છે. ભાડા કરારનો ખર્ચ અને તેની નોંધણીની જરૂરિયાત રાજ્ય, એગ્રીમેન્ટના સમયગાળા અને સ્થાનિક નિયમો પ્રમાણે અલગ-અલગ હોઈ શકે છે.

ભાડા કરાર શું છે અને તેમાં શું લખવામાં આવે છે?

મકાનમાલિક અને ભાડુઆત વચ્ચે થતા આ લેખિત કરારમાં મિલકત ભાડે આપવાની નાની-મોટી શરતો લખવામાં આવે છે. તેમાં બંને પક્ષના નામ, સરનામું, ભાડાની રકમ, સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ અને ભાડાની અવધિ લખવામાં આવે છે. વીજળી-પાણીના બિલ, સમારકામ, ભાડામાં વધારો અને ઘર ખાલી કરવાના નિયમો પણ તેમાં સામેલ કરી શકાય છે. એગ્રીમેન્ટ પર બંને પક્ષની સહી હોવી જોઈએ. જરૂર પડે તો સાક્ષીઓની સહી પણ લેવામાં આવી શકે છે.

ભાડા કરાર કેટલા મહિનાનો હોય છે?

ભારતમાં 11 મહિનાનું રેન્ટ એગ્રીમેન્ટ સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે, પરંતુ દરેક ભાડાની વ્યવસ્થા માટે 11 મહિનાનો સમયગાળો કાયદાકીય રીતે ફરજિયાત નથી. Registration Act, 1908ની કલમ 17 હેઠળ સામાન્ય રીતે 1 વર્ષથી વધુ સમયગાળા માટે કરવામાં આવેલા લીઝનું રજિસ્ટ્રેશન ફરજિયાત હોય છે. જ્યારે 1 વર્ષ સુધીની ઘણી ભાડાની વ્યવસ્થામાં રજિસ્ટ્રેશનના નિયમો અલગ હોઈ શકે છે. જોકે, સમયગાળો ગમે તેટલો હોય, સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અને રાજ્યના ભાડુઆત સંબંધિત કાયદાનું પાલન કરવું જરૂરી બની શકે છે.

ભાડા કરાર બનાવવામાં કેટલો ખર્ચ આવે છે?

ભાડા કરારના ખર્ચમાં સ્ટેમ્પ ડ્યુટી, રજિસ્ટ્રેશન ફી, દસ્તાવેજ તૈયાર કરવાની ફી અને કેટલીક વાર નોટરી અથવા અન્ય સેવા ફી સામેલ હોઈ શકે છે. આ ફી રાજ્ય, ભાડાની રકમ, મિલકત અને એગ્રીમેન્ટના સમયગાળા પ્રમાણે બદલાય છે. તાજેતરમાં ઉત્તર પ્રદેશમાં ભાડા અને લીઝના દસ્તાવેજો પર સ્ટેમ્પ ડ્યુટી તથા રજિસ્ટ્રેશન ફીમાં રાહતની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આમ, અલગ અલગ રાજ્યના નિયમો પ્રમાણે ખર્ચ અલગ આવી શકે છે. 

ઉત્તર પ્રદેશમાં ભાડા કરારનું રજિસ્ટ્રેશન સસ્તું થયું

ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે રેન્ટ એગ્રીમેન્ટના રજિસ્ટ્રેશનનો ખર્ચ કાયમી ધોરણે ઘટાડવાનો નિર્ણય કર્યો છે. હવે 1 વર્ષ માટે 2 લાખ રૂપિયા સુધીના વાર્ષિક ભાડાવાળા એગ્રીમેન્ટ પર કુલ 2,000 રૂપિયા ખર્ચ થશે. તેમાં 1,000 રૂપિયા સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અને 1,000 રૂપિયા રજિસ્ટ્રેશન ફી સામેલ છે. 10 વર્ષ સુધીના એગ્રીમેન્ટમાં 10 લાખ રૂપિયા સુધીના સરેરાશ વાર્ષિક ભાડા માટે 90% સુધીની રાહત આપવામાં આવી છે. 1 વર્ષથી વધુ સમયગાળાના ભાડાના કરારનું રજિસ્ટ્રેશન કાયદાકીય રીતે જરૂરી છે. તેથી આ નિર્ણય મકાનમાલિકો અને ભાડુઆતો બંને માટે મહત્વનો છે.