વૈશ્વિક ભૂગર્ભ જળ સંકટ સતત ગંભીર બની રહ્યું છે. વર્ષ 2024માં વિશ્વભરના 34 ટકા ભૂગર્ભ જળ નિરીક્ષણ મથકો પર પાણીનું સ્તર સામાન્ય કરતાં ઓછું નોંધાયું હતું, જેની સરખામણીએ 2024માં આ આંકડો 25 ટકા હતો. આમ, માત્ર એક વર્ષમાં જ આ સંકટની તીવ્રતામાં 9 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે. ઉત્તર-પશ્ચિમી વિસ્તારમાં પણ સ્થિતિ ચિંતાજનક છે, જ્યાં ભૂગર્ભ જળનું સ્તર સામાન્ય કરતાં નોંધપાત્ર રીતે નીચે ગયું છે.
ત્રણ વર્ષમાં ઝડપથી બગડતી જતી સ્થિતિ
વૈશ્વિક સ્તરે, છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં ભૂગર્ભ જળની સ્થિતિ ઝડપથી બગડી છે. હાલમાં, વિશ્વના 65 ટકા ભૂગર્ભ જળ નિરીક્ષણ મથકો પર પાણીનું સ્તર સામાન્ય મર્યાદાની બહાર (નીચે) જતું રહ્યું છે. વર્ષ 2022 અને 2025ની વચ્ચે, માત્ર ભારતમાં જ નહીં પરંતુ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, યુરોપ, મેક્સિકો, ચિલી, દક્ષિણ આફ્રિકા અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં પણ ભૂગર્ભ જળના સ્તરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો નોંધાયો હતો.
ગ્લોબલ વોર્મિંગની અસરને કારણે, છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં વિશ્વભરના હિમનદીઓ (ગ્લેશિયર્સ) માંથી 1400 ગીગાટન બરફ પીગળીને નષ્ટ થઈ ગયો છે. વધુમાં, છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં પાણીની અછત અને સંબંધિત સમસ્યાઓને કારણે થયેલા કુલ મૃત્યુમાંથી 80 ટકા મૃત્યુ એશિયા અને આફ્રિકામાં થયા હતા.
દરમિયાન, વર્ષ 2021 થી 2025ના ચાર વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન ગંગા અને સિંધુ નદીઓના ઉપરના બેસિન વિસ્તારોમાં ભૂગર્ભ જળ સંગ્રહમાં સતત ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
2025: નદીઓ માટે સૌથી સૂકું વર્ષ
નદીઓના પ્રવાહની દ્રષ્ટિએ વર્ષ 2025 અત્યંત પ્રતિકૂળ સાબિત થયું હતું. આ સમયગાળા દરમિયાન, વિશ્વના 36 ટકા નદી બેસિનમાં પાણીનો પ્રવાહ સામાન્ય સ્તર કરતાં ઓછો રહ્યો હતો. આંકડાઓ અનુસાર, 1991 થી 2025ના સમયગાળામાં નદીઓ માટે આ વર્ષ સૌથી સૂકું વર્ષ નોંધાયું હતું.