કપડાં, મોબાઈલ અને રોજિંદી જરૂરિયાતની વસ્તુઓની જેમ ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ પર ખતરનાક વિસ્ફોટક પદાર્થોના વેચાણ માટે પણ લિસ્ટિંગ કરવામાં આવી હોવાની વાત સામે આવી છે. એમોનિયમ નાઈટ્રેટ, ગનપાઉડર, પિક્રિક એસિડ અને PETN જેવા પદાર્થો વેચાણ માટે ઓનલાઈન લિસ્ટ કરવામાં આવ્યા હતા. હવે કેન્દ્ર સરકારે આ મામલે કાર્યવાહી કરી છે. કેન્દ્રીય ગ્રાહક સુરક્ષા સત્તામંડળ એટલે કે CCPAના હસ્તક્ષેપ બાદ 7 ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ પરથી 3,940 વેચાણકર્તાઓની લિસ્ટિંગ હટાવવામાં આવી છે.
જે પ્લેટફોર્મ સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે તેમાં IndiaMART, TradeIndia, Justdial, Dial4Trade, ExportersIndia, Sigma-Aldrich India અને Ibuychemikalsનો સમાવેશ થાય છે. સરકારી માહિતી મુજબ, IndiaMART પર સૌથી વધુ 3,092 વેચાણકર્તાઓનું લિસ્ટિંગ હતું. ExportersIndia પરથી 421, Justdial પરથી 206, TradeIndia પરથી 166 અને Dial4Trade પરથી 11 લિસ્ટિંગ હટાવવામાં આવી હતી. બાકીના 2 પ્લેટફોર્મે જણાવ્યું હતું કે તેઓ પોતાના ઉત્પાદનો વેચે છે અને અન્ય વેચાણકર્તાઓની લિસ્ટિંગ કરતા નથી.
3 કેસમાં કુલ ₹30 લાખનો દંડ
CCPAએ અત્યાર સુધીમાં 3 કેસમાં અંતિમ આદેશ આપ્યા છે. Dial4Trade પર એમોનિયમ નાઈટ્રેટના વેચાણ સાથે જોડાયેલા કેસમાં ₹10 લાખનો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે. જ્યારે ExportersIndia પર 2 અલગ-અલગ કેસમાં ₹10-10 લાખનો દંડ લગાવવામાં આવ્યો છે. આ કેસ એમોનિયમ નાઈટ્રેટ, PETN અને પિક્રિક એસિડની ઓનલાઈન લિસ્ટિંગ સાથે સંબંધિત છે.
Dial4Tradeએ દંડના આદેશને પડકાર્યો હતો, પરંતુ રાષ્ટ્રીય ગ્રાહક વિવાદ નિવારણ આયોગે 9 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ તેની અપીલ ફગાવી દીધી હતી. ExportersIndiaએ પણ આદેશો સામે અપીલ દાખલ કરી છે.
IndiaMART અને Justdial સામે તપાસ ચાલુ
IndiaMART અને Justdial સામે પણ કાર્યવાહી ચાલી રહી છે. બંને કંપનીઓને તપાસ અહેવાલ આપવામાં આવ્યો છે અને તેમણે પોતાનો જવાબ રજૂ કર્યો છે.
IndiaMARTએ CCPAની નોટિસને દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં પડકારી છે. જ્યારે Justdialના કેસમાં આગામી અને અંતિમ સુનાવણી 23 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ થવાની છે. TradeIndia, Sigma-Aldrich Chemicals અને Ibuychemikals સાથે જોડાયેલા કેસમાં પણ તપાસ ચાલુ છે.
વિસ્ફોટકોના ઓનલાઈન વેચાણ અંગે શું છે નિયમો?
એમોનિયમ નાઈટ્રેટ, PETN અને પિક્રિક એસિડ જેવા પદાર્થોની ખરીદી અને વેચાણ પર કાયદા હેઠળ નિયંત્રણ છે. આ પદાર્થોનો કાયદેસર વેપાર કરવા માટે જરૂરી લાઇસન્સ મેળવવું અને સંબંધિત નિયમોનું પાલન કરવું ફરજિયાત છે.
ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મે પણ વેચાણકર્તાઓના લાઇસન્સની વિગતો અને ખરીદદારોની ઓળખની ચકાસણી સુનિશ્ચિત કરવી જરૂરી છે.
CCPAએ લોકોને અપીલ કરી છે કે જો કોઈ ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ પર વિસ્ફોટક પદાર્થોના વેચાણ માટેની લિસ્ટિંગ જોવા મળે, તો તેની ફરિયાદ રાષ્ટ્રીય ગ્રાહક હેલ્પલાઇન નંબર 1915 પર કરી શકાય છે.