ત્યારે બાંકે બિહારી મંદિર એક પરંપરાનું પાલન કરે છે જે તેને વિશ્વના અન્ય તમામ મંદિરોથી અલગ અને અનોખું બનાવે છે.
‘ઝાંકી દર્શન’ અથવા પડદા પ્રણાલી
અહીં, ભક્તોને ભગવાનના સતત દર્શન કરવાની મંજૂરી નથી. દર બે થી ત્રણ મિનિટે, મંદિરના સેવકો ભગવાનની સામે એક ભારે મખમલનો પડદો ખેંચે છે અને પછી થોડી ક્ષણો પછી તેને દૂર કરે છે. પહેલી વાર ભક્તો માટે આ થોડું વિચિત્ર હોઈ શકે છે. પરંતુ આ પ્રથા પાછળની માન્યતા એટલી અલૌકિક છે કે તે કોઈનામાં પણ કરોડરજ્જુમાં ધ્રુજારી લાવી શકે છે. ભક્તોનો પ્રેમ, મંદિરનું રહસ્ય અને તેની પરંપરાઓ આ મંદિરને વિશ્વમાં અન્ય મંદિરોથી અલગ બનાવે છે.
વારંવાર પડદો મુકવા પાછળ શું રહસ્ય ?
ધાર્મિક માન્યતાઓ અને બ્રજ પરંપરાઓ અનુસાર, બાંકે બિહારીજીની આંખો અત્યંત માદક, દૈવી અને અપાર મનમોહક શક્તિથી ભરેલી છે. એવું કહેવાય છે કે જો કોઈ ઠાકુરજીની આંખોમાં નિષ્ઠા અને સંપૂર્ણ એકાગ્રતાથી જુએ છે. તો બિહારીજી તે ભક્તની ભક્તિથી એટલા મોહિત થઈ જાય છે કે તે પોતાનું દિવ્ય સિંહાસન છોડીને તેમનું પાલન કરે છે. આ પડદો પરંપરા પ્રેમના આ અલૌકિક બંધનને જાળવી રાખવા અને બિહારીજીને વૃંદાવન સુધી સીમિત રાખવા માટે સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી.
શુ છે કહાની ?
આ પરંપરા પાછળ ખૂબ જ ભાવનાત્મક અને પ્રાચીન વાર્તા છે. વર્ષો પહેલા, એક વૃદ્ધ ભક્ત બાંકે બિહારીજીના દર્શન કરવા મંદિરમાં આવ્યા હતા. તે ભગવાનની મનમોહક સુંદરતામાં એટલા લીન હતા કે તેઓ આંખ મીંચીને તેમની તરફ જોતા હતા. ભક્તનો પ્રેમ એટલો શુદ્ધ અને ઊંડો હતો કે, ઠાકુરજી પણ તેનો પ્રતિકાર કરી શક્યા નહીં. પોતાના ભક્તના પ્રેમથી અભિભૂત થઈને, બિહારીજી મંદિરના ઉંબરાને ઓળંગીને, તેમની આંગળી પકડીને તેમની સાથે તેમના ગામ તરફ ચાલ્યા.
ભગવાન માટે જીવ કરતા વધુ પ્રેમ
જ્યારે મંદિરના સેવકોએ જોયું કે બિહારીજીની મૂર્તિ ગર્ભગૃહમાંથી ગાયબ છે, ત્યારે હોબાળો મચી ગયો. તેઓ તરત જ ભક્તને શોધવા દોડ્યા. ઘણું દૂર ચાલ્યા પછી, તેઓએ વૃદ્ધ ભક્તને જોયો, અને તેમની પાછળ બાંકે બિહારીજી પોતે પણ હસતા હતા. સેવકોએ ભગવાનને ખૂબ પ્રાર્થના કરી, તેમના આંસુઓ અર્પણ કર્યા અને તેમને મંદિરમાં પાછા ફરવા વિનંતી કરી. ભક્તના પ્રેમ અને સેવકોની પ્રાર્થના પછી, બિહારીજી મંદિરમાં પાછા ફરવા સંમત થયા હતા.
પ્રેમ, યુદ્ધ અને ગૌરવનું પ્રતિક
આ ઐતિહાસિક ઘટના પછી જ મંદિરના પ્રબુદ્ધ લોકો અને સેવકોએ એ વાત સ્વીકારી કે હવેથી, દેવતાના દર્શન ફક્ત થોડી ક્ષણો માટે ‘ઝાંકી’ના રૂપમાં ઉપલબ્ધ રહેશે. આ પડદો ફક્ત કાપડનો ટુકડો નથી, પરંતુ ભક્ત અને દેવતા વચ્ચે વહેતા પ્રેમના વિશાળ સમુદ્ર પર લાદવામાં આવેલી મર્યાદા છે. આ ‘ઝાંકી’ દર્શન એ વાતનો પુરાવો છે કે સનાતન પરંપરામાં, ભગવાન ફક્ત એક મૂર્તિ નથી, પરંતુ એક જીવંત, પ્રેમાળ અવતાર છે, જે પોતાના ભક્તની સાચી ભક્તિ માટે બધું જ બલિદાન આપવા તૈયાર છે.
આ પણ વાંચોઃ RSS પ્રમુખ Mohan Bhagwatનું લંડનમાં સ્વાગત, બ્રિટિશ સાંસદ Bob Blackmanએ કર્યા વખાણ, જાણો શું કહ્યુ?