By Dharmesh Prajapati

લખનૌના અલીગંજ (Aliganj) વિસ્તારમાં આવેલી શૈક્ષણિક બિલ્ડિંગમાં સોમવારે લાગેલી ભીષણ આગમાં ૧૫ માસૂમ વિદ્યાર્થીઓના કમકમાટીભર્યા મોત બાદ હવે તપાસમાં એક પછી એક ધડાકા થઈ રહ્યા છે. પ્રાથમિક તપાસ મુજબ, ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર આવેલી પેટ શોપ (પ્રાણીઓની દુકાન) ના એર-કન્ડિશનર (AC) માં થયેલા શોર્ટ સર્કિટના કારણે આ આગ લાગી હોવાની આશંકા છે.

પરંતુ, ફાયર સેફ્ટી નિષ્ણાતો અને બચાવ કામગીરીમાં જોડાયેલા ફાયર ફાઇટર્સના મતે, આટલી મોટી સંખ્યામાં થયેલા મોતના આંકડા પાછળ માત્ર એક શોર્ટ સર્કિટ જવાબદાર નથી. આ બિલ્ડિંગમાં સ્ટ્રક્ચરલ અને સેફ્ટી પ્રોટોકોલ્સની એટલી ભયાનક ખામીઓ હતી કે નિષ્ણાતોએ તેને “Disaster waiting to happen” (ગમે ત્યારે સર્જાઈ શકે તેવી હોનારત) તરીકે ગણાવી છે.

ધુમાડાએ શ્વાસ રુંધ્યા અને બાયોમેટ્રિક ગેટ કાળ બન્યો: એક્સપર્ટ્સના ૪ મોટા ખુલાસા

ઘટનાસ્થળની સમીક્ષા કર્યા બાદ વરિષ્ઠ ફાયર સેફ્ટી કન્સલ્ટન્ટ કૃષ્ણ કુમાર અને તપાસ એજન્સીઓએ નીચે મુજબના ગંભીર કારણો મીડિયા સમક્ષ રજૂ કર્યા છે:

• બાયોમેટ્રિક ઓટો-લોક સિસ્ટમ (મોટો ખુલાસો): એનિમેશન સ્ટુડિયોમાં કામ કરતા અને આ દુર્ઘટનામાંથી આબાદ બચેલા કર્મચારી ‘યશ’ ના જણાવ્યા અનુસાર, સ્ટુડિયોના મુખ્ય દરવાજા પર થમ્બ-ઇમ્પ્રેશન (અંગૂઠાની છાપ) વાળો બાયોમેટ્રિક ગેટ હતો. આગ લાગતાં જ આખી સિસ્ટમ ફેઇલ થઈ ગઈ અને ગેટ આપોઆપ લોક થઈ ગયો. માસૂમ વિદ્યાર્થીઓ દરવાજો ખોલવા માટે કિંમતી મિનિટો સુધી મથતા રહ્યા અને અંદર જ ફસાઈ ગયા.
• જ્વાળાઓ કરતાં ઝેરી ધુમાડો પહેલાં મારતો હોત: બિલ્ડિંગમાં પૂરતી બારીઓ કે કુદરતી વેન્ટિલેશન (હવાની અવરજવર) નો સદંતર અભાવ હતો. એક્સપર્ટ્સના મતે, આગની જ્વાળાઓ પહોંચે તે પહેલાં ઝેરી ગેસ અને કાળા ધુમાડાને કારણે વિદ્યાર્થીઓ ગણતરીની મિનિટોમાં જ બેભાન થઈ ગયા હતા.
• રેસિડેન્શિયલ બિલ્ડિંગને કમર્શિયલ બનાવી દીધી: આ બિલ્ડિંગનો પ્લાન મૂળ રહેણાંક (Residential) હેતુ માટે પાસ થયો હતો, પરંતુ કાયદાનો ભંગ કરીને તેમાં બેઝમેન્ટ સહિતના માળ પર પેટ શોપ, વેટરનરી ક્લિનિક, લર્નિંગ સ્પેસ લાઇબ્રેરી અને એનિમેશન સ્ટુડિયો જેવી કમર્શિયલ પ્રવૃત્તિઓ ધમધમતી કરાઈ હતી.
• દરેક ફ્લોર પર જ્વલનશીલ સામગ્રીનો જથ્થો: ફાયર ઓફિસર્સે જણાવ્યું કે બિલ્ડિંગના દરેક ફ્લોર પર પ્લાસ્ટિક પેકેજિંગ, લાકડાના પાર્ટિશન, મોંઘા એનિમેશન કોમ્પ્યુટર્સ, ઓફિસ ફર્નિચર અને પેટ ફૂડની બેગ્સ જેવી અત્યંત જ્વલનશીલ સામગ્રીઓ ભરેલી હતી, જેણે આગમાં ઘી હોમવાનું કામ કર્યું હતું. (આ ભયાનક આગની પ્રથમ કટોકટીભરી એલર્ટ એક સફાઈ કર્મચારી મહિલા માર્ઝીનાએ ધુમાડો જોઈને આપી હતી).

સ્માર્ટ એક્સેસ કંટ્રોલ, આઈટી ફાયરવોલ અને કટોકટી પ્રોટોકોલ્સ (SEO Expert View)

એક આઈટી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર એક્સપર્ટ, સાયબર આર્કિટેક્ટ અને ટેકનિકલ એસઈઓ (SEO) વિશ્લેષક તરીકે, લખનૌની આ ઘટના ડિજિટલ સિક્યોરિટી અને બિલ્ડિંગ ઓટોમેશન માટે ખૂબ મોટો બોધપાઠ છે. વહીવટી કચેરીઓ કે કોમર્શિયલ ક્લાસીસમાં વપરાતી બાયોમેટ્રિક (Access Control) સિસ્ટમ્સનું નેટવર્ક આર્કિટેક્ચર એવું હોવું જોઈએ જે સેન્ટ્રલ સ્મોક ડિટેક્ટર હોસ્ટિંગ સર્વર સાથે જોડાયેલું હોય.

આવા સેફ્ટી મોડ્યુલ હેઠળ, જો ઇમારતમાં ક્યાંય પણ આગ કે શોર્ટ સર્કિટ થાય, તો Fail-Safe Mechanism દ્વારા તમામ ઓટોમેટેડ અને બાયોમેટ્રિક દરવાજા પાવર કટ થતાંની સાથે જ આપોઆપ ઓપન (અનલોક) થઈ જવા જોઈએ. સર્ચ એન્જિન ઓપ્ટિમાઇઝેશન (SEO) એનાલિટિક્સ દર્શાવે છે કે ‘Lucknow fire cause biometric lock failure’ અને ‘Aliganj animation centre safety failures 2026’ જેવા ટેકનિકલ કીવર્ડ્સ અત્યારે ઇન્ટરનેટ પર સર્વોચ્ચ ટ્રેન્ડિંગમાં છે. અમારું વેબ નેટવર્ક હાઈ-સ્પીડ ક્લાઉડ પર ઓપ્ટિમાઇઝ્ડ હોવાથી કરોડો વાચકો સુધી આ ગ્રાઉન્ડ રિયાલિટી રિપોર્ટ ખૂબ જ ઝડપથી પહોંચી રહ્યો છે.

ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસ અને સ્પેશિયલ તપાસ ટીમ (SIT) હાલમાં એ બાબતની સખત તપાસ કરી રહી છે કે ફાયર એનઓસી (NOC) વગર આ બિલ્ડિંગને કમર્શિયલ ઉપયોગની મંજૂરી આપનારા કયા ભ્રષ્ટ અધિકારીઓ આ કટોકટી માટે જવાબદાર છે.

કનેક્ટ વિથ ધર્મેશ પ્રજાપતિ +91 7359585035 Call / WhatsApp

Website: ambeinfotech.com

Read more on newsforyou.live