કેરળમાં બનાવટી KYC લિંક દ્વારા ભારતીય સ્ટેટ બેંક (SBI)ના એક ગ્રાહકની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD)માંથી ₹3.28 લાખ ઉપાડી લેવામાં આવ્યા હતા. આ મામલે જિલ્લા ગ્રાહક વિવાદ નિવારણ આયોગે બેંકને બાકી રહેલી ₹99,874ની રકમ પરત કરવા, ₹25,000 વળતર અને ₹10,000 કાનૂની ખર્ચ ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો છે. બેંકે આ રકમ 45 દિવસની અંદર ચૂકવવાની રહેશે.

KYCની વિગતો સુધારવાના નામે આવતો એક સંદેશ તમારી જમા મૂડીને મોટું નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. કેરળમાં એક દંપતી સાથે આવો જ કિસ્સો બન્યો હતો. બનાવટી કડી દ્વારા તેમના બેંક ખાતામાંથી લાખો રૂપિયા ઉપાડી લેવામાં આવ્યા હોવાનો આરોપ હતો. હવે ગ્રાહક આયોગે SBIને બાકીની રકમ પરત કરવા અને વળતર ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો છે.

ક્રેડિટ કાર્ડનું બિલ ભરવાનો પ્રયાસ કર્યો અને FDમાંથી રૂપિયા ઉપડી ગયા

આ ઘટના વર્ષ 2023ની છે. કેરળના એક દંપતીનું ભારતીય સ્ટેટ બેંકમાં બચત ખાતું હતું. પતિએ બેંકમાં 3 મહિના માટે ₹10 લાખની મુદતી થાપણ (FD) પણ કરાવી હતી.

7 જાન્યુઆરી, 2023ના રોજ તેમણે બેંકની મોબાઇલ એપ દ્વારા ક્રેડિટ કાર્ડનું બિલ ભરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ ચુકવણી થઈ શકી નહોતી.

ત્યારબાદ તેમને ખાતું બંધ થઈ ગયું હોવાનો અને KYCની વિગતો સુધારવાનો સંદેશ મળ્યો હતો. પતિના જણાવ્યા અનુસાર, તેમણે સંદેશમાં આપેલી કડી દ્વારા પોતાની વિગતો ભરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આ દરમિયાન તેમની મુદતી થાપણમાંથી 4 અલગ-અલગ વ્યવહારો દ્વારા આશરે ₹3.28 લાખ ઉપાડી લેવામાં આવ્યા હતા.

બેંકે રૂપિયા પરત કર્યા, પરંતુ ₹99,874 બાકી રહ્યા

દંપતીએ જણાવ્યું હતું કે તેમણે નાણાંની અનધિકૃત ઉપાડ અંગે તરત જ બેંકને જાણ કરી હતી. આ મામલે બેંકના આંતરિક બેંકિંગ લોકપાલના હસ્તક્ષેપ બાદ આશરે ₹2.24 લાખ પરત કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે, બાકીની ₹99,874ની રકમ પરત કરવામાં આવી નહોતી.

ત્યારબાદ દંપતીએ પથનમથિટ્ટા જિલ્લા ગ્રાહક વિવાદ નિવારણ આયોગમાં ફરિયાદ નોંધાવી હતી. તેમની દલીલ હતી કે બેંકની દેખરેખ વ્યવસ્થા અસરકારક હોત તો આ પ્રકારના અનધિકૃત વ્યવહારો અટકાવી શકાયા હોત.

બેંકે ગ્રાહક પર બેદરકારીનો આરોપ મૂક્યો

સુનાવણી દરમિયાન SBIએ જણાવ્યું હતું કે બેંક ગ્રાહકોને પોતાની મોબાઇલ એપ દ્વારા KYCની વિગતો સુધારવાનું કહેતી નથી. બેંકની દલીલ હતી કે ગ્રાહકે બનાવટી કડી પર પોતાની વિગતો અને OTP આપ્યો હતો, જેના કારણે છેતરપિંડી કરનારાઓને નાણાં ઉપાડવાની તક મળી હતી.

જોકે, આયોગે નોંધ્યું હતું કે બેંક પોતાના દાવાને સમર્થન આપે તેવા પૂરતા પુરાવા રજૂ કરી શકી નહોતી. આયોગના જણાવ્યા અનુસાર, માત્ર ગ્રાહકે પોતાની વિગતો આપી હોવાનો આરોપ લગાવીને બેંક પોતાની જવાબદારીમાંથી છટકી શકે નહીં.

SBIએ 45 દિવસમાં ચૂકવવા પડશે ₹1.35 લાખ

જિલ્લા ગ્રાહક આયોગે બેંકને બાકી રહેલી ₹99,874ની રકમ પરત કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ ઉપરાંત, દંપતીને માનસિક તકલીફ બદલ ₹25,000 વળતર અને કાનૂની ખર્ચ તરીકે ₹10,000 ચૂકવવા જણાવાયું છે.

આમ, બેંકે કુલ આશરે ₹1.35 લાખની રકમ 45 દિવસની અંદર ચૂકવવાની રહેશે.

ગ્રાહકોએ કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું?

આ કિસ્સો બતાવે છે કે KYCની વિગતો સુધારવાના નામે આવતી અજાણી કડી પર વિશ્વાસ કરવો જોખમી બની શકે છે. બેંકિંગ છેતરપિંડીથી બચવા માટે નીચેની બાબતોનું ધ્યાન રાખો:

– KYC સંબંધિત માહિતીની ચકાસણી બેંકની સત્તાવાર વેબસાઇટ અથવા મોબાઇલ એપ દ્વારા જ કરો.

– OTP, PIN અને બેંકિંગ પાસવર્ડ કોઈની સાથે વહેંચશો નહીં.

– કોઈ શંકાસ્પદ નાણાકીય વ્યવહાર થાય તો તરત જ બેંકને જાણ કરો.

– સાયબર છેતરપિંડીનો ભોગ બન્યા હો તો તાત્કાલિક 1930 હેલ્પલાઇન પર ફરિયાદ નોંધાવો.