કોંગ્રેસનાં પૂર્વ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીનું નવું પુસ્તક ‘બિલોન્ગિંગ: અ જર્ની ઓફ લવ’ મંગળવાર, 10 નવેમ્બર 2026ના રોજ રિલીઝ થયું છે. આ પુસ્તકમાં તેમણે ગાંધી પરિવાર સાથે જોડાયેલી અનેક અંગત યાદીઓ અને જૂના પ્રસંગોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. તેમાં સંજય ગાંધીનાં પત્ની મેનકા ગાંધી સાથેના સંબંધો કેવી રીતે બગડ્યા અને અંતે મેનકાએ ગાંધી પરિવારનું ઘર કેમ છોડ્યું તેની વિગતો પણ રજૂ કરવામાં આવી છે.

18 વર્ષની ઉંમરે ગાંધી પરિવારમાં આવી હતી મેનકા

સોનિયા ગાંધીના જણાવ્યા અનુસાર, 1973ના અંતમાં સંજય ગાંધીની મુલાકાત મેનકા સાથે થઈ હતી. સંજય કરતાં 10 વર્ષ નાની મેનકા એક વર્ષમાં જ લગ્ન કરીને ગાંધી પરિવારનો હિસ્સો બની ગયાં હતાં. તે સમયે તેમની ઉંમર 18 વર્ષની હતી.

મેનકા ખૂબ જ જીવંત, હસમુખાં અને વાતોડિયાં હતાં

સોનિયા લખે છે કે મેનકા ખૂબ જ જીવંત, હસમુખાં અને વાતોડિયાં હતાં. શરૂઆતમાં ઘરમાં નાની દિયરાણી આવવાથી તેમને આનંદ થયો હતો. સોનિયાની પુત્રી પ્રિયંકા પણ ઘણીવાર મેનકાના રૂમમાં બેસીને તેમની વાતો અને વાર્તાઓ સાંભળતી હતી.

‘બહુરાની’ અને ‘છોટી બહૂ’ના સંબોધનથી અંતર વધ્યું

સોનિયાના પુસ્તક પ્રમાણે, ધીમે-ધીમે ઘરના વાતાવરણમાં તણાવ વધવા લાગ્યો હતો. ઘરના કર્મચારીઓ સોનિયાને ‘બહુરાની’ અને મેનકાને ‘છોટી બહૂ’ કહીને બોલાવતા હતા. સોનિયા બંનેને પરિવારની સમાન દીકરીઓ માનતાં હતાં, પરંતુ મેનકાને આ સંબોધનથી પોતાને નીચું ગણવામાં આવતું હોવાની લાગણી થતી હોવાનું સોનિયા માને છે. 

મેનકાની કેટલીક વાતોથી તેમને દુઃખ થતું

સોનિયાએ લખ્યું છે કે મેનકાની કેટલીક વાતોથી તેમને દુઃખ થતું હતું. શરૂઆતમાં તેઓ ઘરની શાંતિ જાળવવા માટે મૌન રહેતાં, પરંતુ વાત હદ વટાવે ત્યારે જવાબ પણ આપતાં હતાં.

સંજય અને રાજીવના સંબંધોમાં પણ તિરાડ

પુસ્તકમાં સોનિયાએ દાવો કર્યો છે કે સંજય અને મેનકા વચ્ચેના મતભેદ ધીમે-ધીમે પરિવારના અન્ય સભ્યો સુધી પહોંચ્યા હતા. તેમના મતે, મેનકાના પ્રભાવને કારણે સંજય અને તેમના ભાઈ રાજીવ ગાંધી વચ્ચે પણ અંતર વધ્યું હતું.

પરિવારના સભ્યોમાં નારાજગી 

1977માં કટોકટી બાદ કોંગ્રેસની હાર થઈ હતી. ઇન્દિરા ગાંધી અને સંજય ગાંધી બંને ચૂંટણી હારી ગયા હતા. સોનિયાના જણાવ્યા અનુસાર, સંજયની રાજકીય મહત્ત્વાકાંક્ષાઓ અને તેમના નિર્ણયોને લઈને પરિવારના સભ્યોમાં નારાજગી હતી.

ઇન્દિરા ગાંધી સાથે મતભેદ વધ્યા

સોનિયાના પુસ્તકમાં જણાવાયું છે કે સંજયના કેટલાક રાજકીય નિર્ણયો અને તેમની કાર્યશૈલીને કારણે રાજીવ ગાંધી નારાજ હતા. એક પારિવારિક ચર્ચા દરમિયાન રાજીવે સંજયને માતાની મુશ્કેલીઓ માટે જવાબદાર ગણાવ્યા હોવાનું સોનિયાએ લખ્યું છે. 

વિમાન દુર્ઘટનામાં સંજય ગાંધીનું મૃત્યુ થયું 

23 જૂન 1980ના રોજ વિમાન દુર્ઘટનામાં સંજય ગાંધીનું મૃત્યુ થયું હતું. ત્યારબાદ મેનકાની રાજકીય ભૂમિકા અને પરિવાર સાથેના સંબંધોને લઈને મતભેદ વધુ ઊંડા બન્યા હતા. સોનિયાના જણાવ્યા મુજબ, ઇન્દિરા ગાંધી મેનકાને તાત્કાલિક કોઈ મોટી રાજકીય જવાબદારી આપવા તૈયાર નહોતાં.

1981માં મેનકાએ છોડ્યું ગાંધી પરિવારનું ઘર

માર્ચ 1981માં મેનકાએ પોતાના પુત્ર વરુણ ગાંધીનો પ્રથમ જન્મદિવસ વસુંધરા રાજેના ઘરે ઉજવ્યો હતો. સોનિયાના પુસ્તક મુજબ, આ ઘટનાથી પરિવારના મતભેદ વધુ વકર્યા હતા. ઇન્દિરા ગાંધી લંડન ગયાં હતાં ત્યારે મેનકાએ ઘરેથી પોતાનો સામાન બહાર કાઢવાનું શરૂ કર્યું હતું. પરત ફર્યા બાદ ઇન્દિરા ગાંધીએ મેનકા સામે ઘર છોડવા અથવા ત્યાં જ રહેવાનો વિકલ્પ મૂક્યો હતો. ત્યારબાદ મેનકાએ ગાંધી પરિવારનું ઘર છોડી દીધું હતું.

કાનૂની વિવાદનો પણ ઉલ્લેખ

સોનિયાએ પુસ્તકમાં એવો પણ દાવો કર્યો છે કે આ સમગ્ર વિવાદને જાહેરમાં અલગ રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો અને તેનો દોષ તેમના તથા રાજીવ ગાંધી પર નાખવામાં આવ્યો હતો. પુસ્તકમાં આગળ મેનકા અને ગાંધી પરિવાર વચ્ચે વરુણ ગાંધીને મળવાના અધિકારને લઈને કાનૂની વિવાદનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.  

આ પણ વાંચો :   Delhi : પ્રણવ મુખર્જી વડાપ્રધાન બનવા ઇચ્છતા હતા તો તેમાં ખોટું શું? શર્મિષ્ઠા મુખર્જીએ સોનિયા ગાંધીને આપ્યો જવાબ