પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવને કારણે ભારતીય શેરબજારમાં ભારે ઉથલપાથલ જોવા મળી રહી છે. કાચા તેલના ભાવમાં થયેલા ઉછાળા અને મોંઘવારી વધવાની આશંકા વચ્ચે, બજારમાં મોટા પાયે વેચવાલીનું દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે. શુક્રવારે, સેન્સેક્સ સતત ચોથા ટ્રેડિંગ સેશનમાં ઘટાડા સાથે બંધ થયો. છેલ્લા ચાર સત્રોમાં, બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ (BSE) પર સૂચિબદ્ધ કંપનીઓના કુલ બજાર મૂલ્યમાં આશરે ₹20.79 લાખ કરોડનો ઘટાડો થયો છે. આ દરમિયાન, આ સપ્તાહમાં સેન્સેક્સ 1600 પોઈન્ટથી વધુ તૂટ્યો છે.
શેરબજારમાં રોકાણકારોને કરોડોનું નુકસાન
શુક્રવારે, BSE સેન્સેક્સ 125.56 પોઈન્ટ અથવા 0.17 % ઘટીને 73123.83 ના સ્તરે બંધ થયો. રજાઓને કારણે ટૂંકા રહેલા આ ટ્રેડિંગ સપ્તાહમાં, સેન્સેક્સમાં કુલ 1605.44 પોઈન્ટ અથવા 2.15 % નો ઘટાડો નોંધાયો છે. આ સતત ઘટાડાને કારણે સૂચિબદ્ધ કંપનીઓના બજાર મૂલ્ય પર માઠી અસર પડી છે. 16 ઓક્ટોબરે, BSE પર સૂચિબદ્ધ કંપનીઓનું કુલ બજાર મૂલ્ય ₹4,72,62,167.42 કરોડ હતું. જે ચાર ટ્રેડિંગ સત્રો દરમિયાન ઘટીને ₹4,51,83,393.14 કરોડ થઈ ગયું છે એટલે કે તેમાં આશરે ₹20.79 લાખ કરોડનો ઘટાડો થયો છે.
શેર માર્કેટમાં ઘટાડાનું શું કારણ ?
- પશ્ચિમ એશિયામાં વધતો તણાવ: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના તણાવ તેમજ અમેરિકા-ઈઝરાયેલ દ્વારા સંભવિત સૈન્ય કાર્યવાહીની શક્યતાઓએ રોકાણકારોની ચિંતામાં વધારો કર્યો છે.
- કાચા તેલના ભાવમાં ઉછાળો: બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પ્રતિ બેરલ 116.73 ડોલર સુધી પહોંચી ગયા છે, જેના કારણે ભારતમાં મોંઘવારી વધવાની ચિંતાઓ ઊભી થઈ છે.
- મોંઘવારીનો ડર: તેલના ભાવ વધવાની શક્યતા , જે અર્થતંત્ર પર બોજ નાખી શકે છે અને કંપનીઓનો સંચાલન ખર્ચ વધારી શકે છે તેના કારણે બજારમાં મોટા પાયે વેચવાલી જોવા મળી છે.
- અમેરિકી શેરબજારોમાં ઘટાડો: અમેરિકી બજારોમાં નરમાઈને કારણે ભારતીય રોકાણકારો સાવચેત બન્યા છે, જેનાથી વેચવાલીનું દબાણ વધુ તીવ્ર બન્યું છે.
- રૂપિયામાં નબળાઈ અને અમેરિકી બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો: આ બંને પરિબળોએ રોકાણકારોની ચિંતામાં વધારો કર્યો છે અને સ્થાનિક બજાર પર દબાણ ઊભું કર્યું છે.
કાચા તેલના ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળા વચ્ચે ફુગાવા અંગે ચિંતા
કાચા તેલના ભાવમાં થયેલો તીવ્ર ઉછાળો શેરબજારમાં ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ છે. પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય (geopolitical) તણાવને કારણે તેલના પુરવઠામાં વિક્ષેપ આવવાની આશંકાઓ વધી ગઈ છે. શુક્રવારે, બ્રેન્ટ ક્રૂડ (કાચા તેલ)ના ભાવમાં લગભગ 3%નો ઉછાળો આવ્યો અને તે $116.73 પ્રતિ બેરલના સ્તરે પહોંચી ગયા, જે $116ની સપાટીને વટાવી ગયા છે. કાચા તેલના ભાવ પાંચ મહિનાની ટોચે પહોંચી ગયા હોવાથી રોકાણકારોની ચિંતામાં વધારો થયો છે. મોતીલાલ ઓસ્વાલ ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસીસના રિસર્ચ એન્ડ વેલ્થ મેનેજમેન્ટના વડા સિદ્ધાર્થ ખેમકાના જણાવ્યા અનુસાર, ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને કાચા તેલના ઊંચા ભાવ ભારતીય બજાર પર દબાણ જાળવી રાખી શકે છે.
તેલના વધતા ભાવ ફુગાવો વધવાનું જોખમ ઊભું કરે છે, જેની અસર સમગ્ર અર્થતંત્ર તેમજ કોર્પોરેટ ખર્ચ પર પડી શકે છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતો તણાવ, રાજદ્વારી વાટાઘાટોમાં આવેલો અવરોધ અને ઈરાનના પરમાણુ તથા સૈન્ય મથકો પર અમેરિકા-ઈઝરાયેલ દ્વારા સંભવિત નવા હુમલાના અહેવાલોએ અનિશ્ચિતતામાં વધુ વધારો કર્યો છે. આ ઉપરાંત, યમનના હુથી બળવાખોરો દ્વારા સાઉદી અરેબિયામાં તેલ સુવિધાઓ પર કરવામાં આવેલા હુમલાને કારણે પુરવઠાની સ્થિરતા અંગેની ચિંતાઓ વધુ ઘેરી બની છે.
ટાટા સ્ટીલ અને અદાણી પોર્ટ્સમાં સૌથી મોટો ઘટાડો
સેન્સેક્સમાં સૂચિબદ્ધ કંપનીઓમાંથી, શુક્રવારે ટાટા સ્ટીલ અને અદાણી પોર્ટ્સના શેરમાં 3%થી વધુનો ઘટાડો જોવા મળ્યો, જે આ સૂચકાંકમાં સૌથી મોટો ઘટાડો હતો. અન્ય શેરો કે જે ઘટાડા સાથે બંધ થયા તેમાં ટ્રેન્ટ, ટેક મહિન્દ્રા, ભારત ઈલેક્ટ્રોનિક્સ લિમિટેડ (BEL), ઈન્ડિગો, બજાજ ફિનસર્વ, કોટક મહિન્દ્રા બેંક, ટાઈટન, બજાજ ફાઈનાન્સ, NTPC, સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (SBI) અને હિન્દુસ્તાન યુનિલિવરનો સમાવેશ થાય છે. જોકે, બજારમાં કેટલાક શેરો એવા પણ હતા જેમાં વધારો જોવા મળ્યો. લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો (L&T), રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ, ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસીસ (TCS), અલ્ટ્રાટેક સિમેન્ટ, એશિયન પેઈન્ટ્સ, મારુતિ સુઝુકી ઈન્ડિયા, ઈન્ફોસિસ અને ICICI બેંકના શેર વધારા સાથે બંધ થયા.
રૂપિયામાં નબળાઈ અને વૈશ્વિક બજારોમાં ઘટાડાની અસર
ઈક્વિરસ વેલ્થના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર અંકુર પુંજ અનુસાર, અમેરિકી શેરબજારોમાં આવેલા ઘટાડાને કારણે ભારતીય રોકાણકારો સાવચેત થઈ ગયા છે. આ ઉપરાંત, વૈશ્વિક સ્તરે કાચા તેલના વધતા ભાવ અને રૂપિયામાં આવેલી નબળાઈને કારણે વેચવાલીનું દબાણ (selling pressure) વધ્યું છે. તેમણે નોંધ્યું કે, જ્યારે મોટાભાગના એશિયન શેરબજારોમાં સુધારો જોવા મળ્યો હતો, ત્યારે ભારતમાં ફુગાવાને લઈને ચિંતાઓ યથાવત રહી હતી. આનું મુખ્ય કારણ કાચા તેલના ઊંચા ભાવ અને યુએસ બોન્ડ પર વધતી યીલ્ડ (વળતર) હતા—જેવા પરિબળોએ સ્થાનિક બજાર પર દબાણ ઊભું કર્યું.
જિયો IPO અને આગામી સપ્તાહ માટેના મુખ્ય સૂચકાંકો
આગામી સપ્તાહે રોકાણકારોનું ધ્યાન ‘જિયો પ્લેટફોર્મ્સ’ (Jio Platforms) ના શેરબજારમાં પ્રવેશ (લિસ્ટિંગ) પર પણ રહેશે. કંપનીના ₹30213 કરોડના IPO માટે 22.19 ગણી અરજીઓ (સબસ્ક્રિપ્શન) મળી હતી અને તેના શેર 28 ઓક્ટોબરે BSE અને NSE પર લિસ્ટ થવા જઈ રહ્યા છે. આ લિસ્ટિંગ બજારના વ્યાપક વલણો વિશે વધુ સંકેતો આપી શકે છે. આ ઉપરાંત, રોકાણકારો 27 અને 28 ઓક્ટોબરે યોજાનારી યુએસ ફેડરલ રિઝર્વની નાણાકીય નીતિ (મોનેટરી પોલિસી) બેઠક પર પણ નજીકથી નજર રાખશે.
યુએસમાં બેરોજગારી ભથ્થા માટેની શરૂઆતી અરજીઓના આંકડા, GDP વૃદ્ધિના આંકડા અને બેંક ઓફ જાપાનનો વ્યાજ દર અંગેનો નિર્ણય પણ બજારને પ્રભાવિત કરી શકે છે. વધુમાં, કોર્પોરેટ ક્ષેત્રના બીજા ત્રિમાસિક ગાળાના પરિણામો બજારની દિશા નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. આગામી સપ્તાહમાં પેટીએમ (Paytm), ટાટા કન્ઝ્યુમર, L&T, મારુતિ સુઝુકી, હિન્દુસ્તાન યુનિલિવર, અદાણી પોર્ટ્સ, ટ્રેન્ટ, સન ફાર્મા અને ભારત ઈલેક્ટ્રોનિક્સ લિમિટેડ સહિતની ઘણી કંપનીઓ તેમના નાણાકીય પરિણામો જાહેર કરવા જઈ રહી છે.
આગામી સમયમાં શેરબજારની દિશા કેવી હોઈ શકે?
કાચા તેલના ભાવ, પશ્ચિમ એશિયામાં (મધ્ય પૂર્વમાં) બનતી ઘટનાઓ, વિદેશી રોકાણકારોની ખરીદ-વેચાણ પ્રવૃત્તિ અને કોર્પોરેટ પરિણામો બજારની દિશા નક્કી કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે. જો તેલના ભાવ ઊંચા રહે અને ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ વધે, તો ફુગાવાને લગતી ચિંતાઓ બજાર પર દબાણ જાળવી રાખી શકે છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને, રોકાણકારો આગામી સપ્તાહે વૈશ્વિક સંકેતો અને કોર્પોરેટ પરિણામો પર નજીકથી નજર રાખશે. જોકે, બજારની આગામી ચાલને સમજવા માટે, કાચા તેલના ભાવમાં થતા ફેરફારો અને વિદેશી રોકાણના વલણ પર ધ્યાન આપવું જરૂરી બનશે.